Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
4 novembre 2011 5 04 /11 /novembre /2011 15:00

 

Stadionstraat-83--Eddy-van-Vliet-.JPG

Stadionstraat 83

 

Je duim kruiste mijn voorhoofd tegen de demonen:

de met elkaar in onschuld wedijverende tekenen

van verval, zoals roos op het haakwerk,

de aangekoekte restjes in de pan.

 [....]

 Zo was het goed. In een visioen

stond je tegen de deurstijl naar mijn moeder

te kijken en droogde je langzaam een bord

waarop, buiten de tijd, onafgebroken water klaterde.

 [....]

  uit Vader, De Bezige Bij, Amsterdam, 2001

  (Foto en redactie: Bert BEVERS)

Partager cet article
Repost0
4 novembre 2011 5 04 /11 /novembre /2011 10:00

 

Falconplein-12--Leo-J.-Krijn-.JPG

Falconplein 12

 

36 Sint-Martens-Latem, eind mei 1905

 

Waarde Heer,

Sedert ruim veertien dagen zag ik geene enkele drukproeve meer van den bundel Verzen. Hapert er dan iets? Ik ben eenigszins ongerust... Ze werden toch zeker naar geen verkeerd adres gestuurd? Ik woon thans definitief: Sinte Martens Laethem aan de Leie (België). Wil zoo vriendelijk zijn het den drukker te laten weten.

Denkt U nog aan dat prospectusje? Het ware goed misschien, er een aantal van aan Leo J. Krijn te sturen, die wel iets voor den verkoop in Brussel doen kan. Wil ik hem daar even over schrijven? Als die jongen iets aanpakt, kan hij wel flink werken, geloof ik.

Nu wacht ik de verdere drukproeven af, en verblijf intusschen, met vriendelijke groeten,

Uw d.w. dr.

Karel van de Woestijne

 

uit Altijd maar bijeenblijven - Brieven aan C.A.J. van Dishoeck 1903-1929, Letterkundig Museum, Den Haag / Bas Lubberhuizen, Amsterdam, 1997

 

 (Foto en redactie: Bert BEVERS)

-

Partager cet article
Repost0
3 novembre 2011 4 03 /11 /novembre /2011 20:31

 

Lauwaert.jpg

Guido Lauwaert

Mijn standpunt samengevat in De moord op de roman heeft voor flink wat commotie gezorgd. Ik merk dat niet zo meteen, want niet ‘bevriend’ met Facebook et cetera. Maar de heibel bereikt mij, want elk kreet heeft een echo, waar en in welke omgeving hij ook geuit wordt. De reacties zorgden voor een vervolgstuk. Eigenlijk is het een never ending story. Wat opmerkelijk is, is dat in tijden van crisis de cultuursector als eerste moet boeten, terwijl de kunstenaar en de auteur geen schuld treft. Au contraire… de kunstsector is altijd een belangrijke geldmaker geweest, en dat niet alleen, hij zorgt voor heel wat werkgelegenheid. Wat ik mevrouw Schauvliege, minister van Cultuur, bij een ontmoeting in Polen heb gezegd, geldt nog steeds: ‘In tijden van crisis moet er meer i.p.v. minder geïnvesteerd worden in de kunsten.’

Juist door zijn kritische kijk kan de kunstsector de vinger leggen op de wonde en de economische én financiële én politieke wereld helpen. Maar daar is men blijkbaar blind.

Een probleem moet je zelf oplossen, zoveel is zeker, maar zonder hulp lukt het niet. Kijk maar in de geschiedenis. Om maar één voorbeeld te noemen: zonder de hulp van Hollywood, en hoogstaande films als Casablanca, zou de Amerikaanse president heel wat meer moeite hebben gehad om zijn volk te overtuigen dat de U.S. Europa moest redden van de tirannie der nazi’s.

*

Wie denkt dat ik overdrijf komt bedrogen uit. De dramatische toestand zoals ik die schetste is wereldwijd. Wie wil weten hoe het bv. in Amerika gesteld is, leest De Boeken Business – Hoe het grote geld het boekenvak en het lezen heeft veranderd van André Schiffrin. Het dateert al van 2001, maar is pas tien jaar [!] later vertaald en uitgegeven door Wereldbibliotheek.

Van de achterflap:

In 1961 kwam de auteur als uitgever aan het hoofd te staan van Pantheon Books, de Amerikaanse uitgever van literaire grootheden als Günter Grass, Marguerite Duras en Simone de Beauvoir. Dertig jaar later nam hij ontslag omdat hij niet langer de verantwoordelijkheid kon dragen voor deze prachtige uitgeverij, die door het Grote Geld een richting was opgedrongen die het steeds moeilijker maakte boeken te publiceren die er echt niet toe doen.’

Over de nieuwe toestand, en dat niet alleen bij Pantheon:

Er waren tientallen uitgeverijen [de meeste hebben inmiddels hun zelfstandige positie verloren] die intellectueel belangrijke boeken produceerden. Sommige, zoals Mac-Graw-Hill dat grote schrijvers als Vladimir Nabokov publiceerde, brengen nu boeken voor de zakelijke en technische markt uit. Andere, zoals Schoken, Dutton en Quadrangle, zijn onderdeel geworden van een groter conglomeraat en zijn hun eigen identiteit volledig kwijtgeraakt.’

Een tweede citaat dat treft als een mokerslag:

De eis dat ieder product moest bijdragen aan de jaarlijkse groei van verkoop- en winstcijfers, dwong de onderdelen van de uitgeverij elkaar na te apen en te wedijveren om de meest lucratieve titels.’

Het gevolg is, zo stelt André Schiffrin, is dat mensen zonder een hoog Bekendheidsgehalte in de media, met voorop de televisie, niet eens een eerste boek uitgegeven kregen en dus geen ‘auteur’ konden worden. De huidige politiek in het boekenvak is daarom een vorm van censuur. Maar het kan soms misgaan. Enig leedvermaak mag, want de uitgever heeft met zijn politiek het zijne. En leedvermaak kan ook een troost zijn, al blijft het een magere. Zo kreeg Nancy Reagan’, schrijft de auteur,

drie miljoen dollar voor haar memoires, een bedrag dat bij lange na niet werd terugverdiend en iemand de geestige vraag ontlokte of het hier ging om een voorschot op de royalty’s of om een beloning voor de diensten die de Reagans de superrijken hadden verleend.’

De boekenpogrom leidt vaak tot frustratie en schuldgevoel, wat ook de zeer gewaarde voormalige uitgever is overkomen:

Toen ik Alberto Vitale [een Italiaanse bankier met een Al Capone-mentaliteit, gl] voor het eerst ontmoette, in de luxueuze woning van Newhouse in East Side, begroette hij me met de woorden: “Aha, Pantheon, waar al die prachtige boeken vandaan komen.” Ik beschouwde dat toen als een compliment, maar het was in feite een beschuldiging.’

Tot slot, een citaat uit Sterven of liegen van Louis-Ferdinand Céline, om deze treurzang niet in zijn eigen tranen te laten verdrinken. Het boek is een verzameling brieven, interviews en documenten, oorspronkelijk uitgegeven door Gallimard, in het Nederlands in 1994 verschenen in de prachtserie Privé-domein van Uitgeverij De Arbeiderspers. Het toont aan dat je altijd moet opletten met uitgevers die tevens eigenaar zijn. Het citaat is geknipt uit een interview van André Brissaud met de schrijver van Voyage au bout de la nuit. Het verscheen in Bulletin du Club du meilleur livre, oktober 1954:

Kortom, als u goed kijkt, ziet u talloze schrijvers in de nesten raken, terwijl u zelden een uitgever onder de bruggen aantreft… is dat niet maf? Ik heb het er met Gaston Gallimard over gehad… Gaston kan erover meepraten, reken maar! Ze hebben hem nota bene de bijnaam “haai” gegeven, een verslinder van uitgevers is ‘t, Gaston, die slaat ie naar binnen alsof het plankton was! Gaston! oh! die verkommert niet!... je hoeft maar te kijken wat voor een automobiel hij zich veroorlooft!... een ‘”super-de-luxe” haaieslee… met van die tanden voor de radiateur en een dak, formidabel, als een glinsterend pantser, goed in de was!... jezusallemachtig!.. – Hij is een mecenas, Gaston, dat is bekend, maar hij is ook een zakenman, Gaston, en hij wilde dat mijn rotzooi goed zou verkopen. Hij wilde dat ik zo gauw mogelijk op de radio kwam, daar wat geleuter zou ophangen, het gaf niet waarover, er mijn naam goed zou spellen, dat ik me meteen achter de microfoon vandaan zou laten filmen, in detail, mijn kindertijd, mijn puberteit, mijn volwassen jaren, elk voorvalletje… en waarom zou Ferdinand niet ook op de televisie verschijnen?’

Overigens ben ik van mening dat kook-, moestuin- en dieetboeken niet thuishoren op de Boekenbeurs. Daar zijn andere beurzen voor, zoals de Floraliën, de Bouwbeurs en de beurzen waar de buik belangrijker is dan het hoofd.

Guido LAUWAERT

Partager cet article
Repost0
3 novembre 2011 4 03 /11 /novembre /2011 10:00

 

Korte-Nieuwstraat-32--Edmond-Van-Offel-.JPG

Korte Nieuwstraat 32


 Najaar


 O leven! 'k weet wat diepe droefenis

ge draagt in dezen overschoonen lach,

lijk om een heiligdom een rijke nis,

heel wijd, heel hoog om 't al geheven; lach

die lijk een droom van luister kallem is

ontplooid, om alles wat er nog vermag

te drinken 't gouden licht van dezen dag,

te groeien ook naar uw geheimenis.

 

En wil mijn ziele stille zijn en wijs,

mijn arrem hart het kan geen ruste vinden

ook in dees groote ruste niet: wee-grijs

ziet het die blauwe lucht; 't hoort wilde winden

verwoesten wat het leerde minnen - weer!

- en 't weent, en 't weet de ster van Hoop niet meer.

 

uit Groot Nederland, 1ste jaargang, Van Holkema & Warendorf, Amsterdam, 1903

 

Van Offel kwam ter wereld op deze hoek van de Korte Nieuwstraat met de Sudermanstraat. Het oorspronkelijke huis is ondertussen door nieuwbouw vervangen.

 

 (Foto en redactie: Bert BEVERS)

Partager cet article
Repost0
3 novembre 2011 4 03 /11 /novembre /2011 05:42

 

LucienneDRempeltijd.jpg

Naar aanleiding van de Boekenbeurs focust Guido Lauwaert op de val van de roman.

'Veel boeken, veel mensen en veel speeches: veel meer dan driewerf veel valt er niet aan de jubileumeditie van de 75ste Antwerpse Boekenbeurs toe te voegen', aldus De Standaard. Bij de opening nam provinciaal gedeputeerde voor Cultuur Ludo Helsen geen blad voor de mond. Hij brak een lans voor prijzen en evenementen die de greep van de commercie op dergelijke initiatieven 'verlichten' (een mooi eufemisme), en vroeg zich luidop af: 'Waar zijn hier onze dichters?' Hij dacht daarbij ongetwijfeld aan het initiatief van de Provincie Antwerpen die via een productiefonds de publicatie mogelijk maakt van dichtbundels. Député Ludo Helsen (neerlandicus en kenner van de Zuid-Afrikaanse litteratuur) mocht dan wel de Debuutprijs uitreiken aan de jonge Y. M. Dangre voor zijn (inderdaad voortreffelijke) roman Vulkaanvrucht, hier al uitvoerig onder de aandacht gebracht door Luc Pay en Henri-Floris Jespers.

Tussen haakjes: zopas verscheen de nieuwe dichtbundel van Lucienne Stassaert, de in kringen van kenners gewaardeerde dichteres die om geheel onbegrijpelijke redenen niet mocht bogen op enige steun van het inmiddels wel beruchte Vlaams Fonds voor de Letteren. (Cf hier de bijdrage van prof. em. dr. Joris Gerits, oud-voorzitter van het VFL.)

Uit de mond van Minister van Cultuur Schauvliege mochten we dan vernemen we dat het boek in Vlaanderen voor 80% economie en 20% cultuur bestaat. Bovendien, aldus de minister, moet het Vlaams Fonds voor de Letteren 'werk maken van commerciële spin-offs'.

*

Hendrik Carette, nochtans een bewonderaar van Paul Claes, is niet te spreken over diens zopas bij De Bezige Bij verschenen bloemlezing Onvergetelijke verzen die zich laat lezen 'als een broddelwerkje voor breiende huismoeders en ingedommelde gepensioneerde leraars'.

*

Professor emeritus dr. Piet Tommissen (°1925) overleed op 21 augustus. Hij was hoogleraar aan de EHSAL, de Economische Hogeschool Sint-Aloysius te Brussel (genaamd naar de Spaanse jezuïet en heilige Aloysius Gonzaga) en aan de Economische Hogeschool Limburg. Als gewaardeerd lid van het Centrum voor Documentatie en Reëvaluatie publiceerde hij talrijke bijdragen, niet alleen in deze Mededelingen, maar ook op onze blog. In een volgende aflevering zal hij uitvoerig herdacht worden.

*

Met 7946 gelezen pagina's was september al een mijlpaal in de jonge geschiedenis van de blog CDR-Mededelingen, die van start ging op 26 januari 2008. Met 8643 pagina'swerd nu oktober de recordmaand. In september werden de 4000 bezoekers net niét gehaald; in oktober halen we net de 5000 niet (4956)...In totaal werden 211.937 pagina's geraadpleegd en telden we 106.711 unieke bezoekers. Jammer genoeg kunnen we om praktische redenen de zo treffelijk geïllustreerde reeks 'Geboren schrijvers' van Bert Bevers niet publiceren in de elektronische en papieren editie van deze

Mededelingen.

Raadplegen dus op www.mededelingen.over-blog.com.


Inhoud

Boekenbeurs

Guido LAUWAERT, De val van de roman

Kritisch

Joris GERITS: 'Niet zomaar gedichten...' Over Drempeltijd van Lucienne Stassaert

Hendrik CARETTE, De leemten en hiaten van alleslezer Paul Claes

Essay

Wim VAN ROOY, Taalemancipatie en de gede-emancipeerde Vlaming (slot)

Caleidoscopisch

Henri-Floris JESPERS, Kunstenaarswoningen uit het interbellum

Theater

Guido LAUWAERT: De bittere tranen van Petra von Kant

De Diamanten Kogel 2011

7 nominaties

Door de leesbril bekeken

Jessica Durlacher, De held; Marion Pauw, Jetset; Simone van der Vlugt, In mijn dromen;

Renée van Hekken, De hoed van Hortense; Nieuwe bundels bij Druksel: Laurens Vancrevel en Paul Claes;

arbeidsongevallen als gevolg van verbale agressie?

Citaat

Sylvia Whitman over The Paris Magazine

Partager cet article
Repost0
3 novembre 2011 4 03 /11 /novembre /2011 04:25

 

Rudy-Witse.jpg

Van Rudy Witse, die dinsdag 67 werd, verschijnt een nieuwe dichtbundel: een heidens requiem. De uitgave omvat tevens een cd, waarop de auteur zijn poëzie ten gehore brengt begeleid door Fred Van Hove (piano en accordeon) en Ivo Vander Borght (percussie). een heidens requiemwordt vanavond, donderdag 3 november, voorgesteld in Zaal Stanislas aan de Grotesteenweg 75 in Berchem. Bert Bevers leidt de bundel in. Aanvang 20.00 uur.

Partager cet article
Repost0
3 novembre 2011 4 03 /11 /novembre /2011 03:20

 

bellibris-nov--11-076--2-.jpg

Van l. naar r.: Frank de Vos, Richard Foqué, Joke van den Brandt, Nora Mecibach en

Geertrui Ludovica Praet

 

Met een grote bescheidenheid die hem siert stelde Frank De Vos zich gisteren voor als de dichter die, alhoewel hij een grote affiniteit heeft met Doel, niet steeds wil doorgaan als de eeuwige dorpsdichter van dit polderdorp.

In de woorden van Czeslaw Milosz 'Wonen in een zin, sterk alsuitgehamerd in metaal. Vanwaar dat verlangen? Niet om iemand te bekoren. Niet om mijn naam onder het nageslacht te vereeuwigen. Het is de onbenoemde behoefte aan orde, ritme, vorm, welke drie woorden, we tegen de chaos en het niets inzetten” kan Frank zich het best vinden als hij het doel van zijn schrijven wil verwoorden.

Zoals zovelen voor hem begon zijn onderdompeling in de poëzie in een college (dat dit een katholieke school was doet minder ter zake) waar hij een leraar had die de weg naar de poëzie opende: Willem Kloos en Guido Gezelle, maar ook Van Ostaijen en Van de Woestijne. Dit resulteerde in de oprichting van een 'literair tijdschrift Vondelingen' dat het slechts drie edities volhield. 'En het was de poëzie die mij riep' zegde Frank met Neruda!

bellibris-nov--11-028--2-.jpgTussen het aandachtige publiek: dichter Bert Bevers en...

bellibris-nov--11-088--2-.jpg...Bert De Coninck, sponsor van Exlibris

Enkele keren onderbrak hij zijn filosofisch gemijmer over problemen als de zegbaarheid van poëzie op een podium met een gezongen intermezzo waarbij hij zichzelf begeleidde met gitaarklanken. Ook violist Jos Vervloet droeg zijn steentje bij.

Wat mij eigenlijk het meest ontroerde op deze lezing was de kwetsbaarheid waarmee de dichter zich voorstelde, de onmacht die spreekt uit zijn worsteling met de taal, met het zoeken naar een betrokkenheid op mens en wereld en met de onmacht om hieraan soelaas te bieden.

JvdB

Foto’s: Frank Ivo van Damme

Partager cet article
Repost0
30 octobre 2011 7 30 /10 /octobre /2011 23:07

 

Grote-Markt-46--Anna-Bijns-.JPG

Grote Markt 46

 

Met sterken steenen, die wij wel calcken trouwen,

Maken wij blochuysen; wij doen balken houwen

Daer wij ons vwesten mede doen bewercken.

Wij hebben ons, oft wij God verschalcken wouwen,

Wiens oogen claerder dan de valcken schouwen.

Met steenen van cloosters, afgebroken kercken,

Wanen wij ons steden te verstercken.

 

[....]

 

uit Refereinen, uitgave Van Bogaers-Van Helten, Rotterdam, 1875

 

(Foto en redactie: Bert BEVERS)

Partager cet article
Repost0
30 octobre 2011 7 30 /10 /octobre /2011 18:10

Voor de tiende editie van De Diamanten Kogel werd een recordaantal van 107 boeken ingezonden.


De jury nomineerde de volgende zeven titels:


MichaelBERG.jpg

Michael BERG, Hôtel du Lac,The House of Books, 2011

BUWALDA.jpgPeter BUWALDA, Bonita Avenue, Bezige Bij, 2011

Coppers.jpgToni COPPERS, Iris was haar naam, Manteau, 2011

MANDEL.jpgNellie MANDEL, Grijze herfst, Manteau, 2010

PostRoom-copie-1.jpgElvin POST, Room-service, Anthos, 2010

SOETEWEY-copie-1.jpgRudy SOETEWEY, Getuigen, Kramat, 2011

VERHOEF.jpgEsther VERHOEF, Déjà vu, Anthos, 2010

*

De trofee, een edelmetalen boksbeugel met diamant, een origineelkunstwerk van Wim Delvoye, wordt te Antwerpen op Sinterklaasdag 6 december door Schepen / Wethouder van Cultuur Philip Heylen uitgereikt.

Als aandenken ontvangen de genomineerden een snelportret, tijdens de feestelijke uitreiking uitgevoerd door Jan Scheirs.

*

De jury van DDK 2011 bestaat uit: Frank van den Auwelant (secretaris), Jos van Cann, Eric Diepvens, Henri-Floris Jespers (voorzitter), Kris Kenis, Alain Sohier, Geert Swaenepoel en Magali Uytterhaegen.

*

Vorige winnaars van DDK:

2002 Benny Baudewijns (De Emerson locomotief)

2003 Jef Geeraerts (Dossier K)

2004 Bob Mendes (Medeschuldig)

2005 Esther Verhoef (Onder druk)

2006 Felix Thijssen (Het diepe water)

2007 Patrick Conrad (Starr)

2008 Simon de Waal (Pentito)

2009 Bavo Dhooge (Stiletto Libretto)

2010 Mieke de Loof (Wrede schoonheid)

Partager cet article
Repost0
29 octobre 2011 6 29 /10 /octobre /2011 21:03

 

Wat aanvankelijk als een bescheiden feestje bedoeld was, is met de jaren uitgegroeid tot de belangrijkste gebeurtenis van de Boekenbeurs: de Vooropening. De avond voor het officiële begin staat een massa aan te schuiven tot de deuren opengaan. Slechts een klein aantal bezoekers heeft een rechtstreekse band met een standhouder. De rest heeft een vriend en die vriend heeft een oom die iemand kent waarmee een neef lang geleden in de klas heeft gezeten en nu de rekken vult van stand X. Eén e-mail volstaat voor een handvol toegangskaarten. Conclusie: wie geen netwerk heeft komt niet aan de bak.

 

Eenmaal in de zalen is er geen houden meer aan. Elke stand heeft hapjes en drankjes. Voor de mediamicrofoon klagen de standhouders over de massa volk, maar ze zouden voor geen goud de zaak willen opdoeken. De opbrengst is te groot. Nochtans zit de winst niet in het betere boek zoals verwacht zou mogen worden, gezien de status van het publiek van de Vooropening, maar kookboeken. Gevolgd door kruidtuinboeken [een groeimarkt want de televisiekoks zie je meer en meer bloempjes plukken in hun ‘eigen’ hofje].

Na kook- en moestuinboeken volgen bestsellers. Dat zijn niet boeken met een flinke oplage – die is er wel maar is minder groot dan men laat uitschijnen - maar van mediageliefde auteurs. In Vlaanderen Aspe en Lanoye, gevolgd door boeken van auteurs met een column in een zelfbenoemde kwaliteitskrant, of een naar henzelf genoemd televisieprogramma. De aanwezigheid van BV’s doet verkopen. En eens zoveel als ze signeren. Na de boekenbeurs stort de verkoop echter in.

 

Ik ben vaak aanwezig bij boekpresentaties. Een BV houdt een laudatio, een soapacteur leest een stukje voor en de boekhandelaar nodigt vervolgens iedereen uit op een hap en een slok en zegt tot slot dat de auteur signeert. Mooie verkoop, iedereen tevreden. Korte tijd later vraag ik aan de boekhandelaar hoeveel exemplaren hij sinds de doop verkocht heeft. Zijn antwoord bestaat negen op de tien keer uit één woord: Nul! Gelukkig heeft hij recht van retour. De retours kom je een maand later tegen bij de ramsjer. Zelfs hij raakt ze niet kwijt.

 

Bij de Gentse ramsjboekhandel De Kaft wordt de klaagzang met de dag langer en luider. Geen man koopt nog een roman. Onlangs was er een bezoeker die rustig naar het toilet liep en na zijn gevoeg te hebben gedaan de zaak weer verliet. Zonder groet, geen blik voor een boek. De arme kerel overweegt om zijn zaak om te bouwen tot een infodesk voor toeristen. Gelegen aan de rand van het hart van Gent krijgt hij meer volk over de vloer die vragen waar het Lam Gods hangt dan mensen die geïnteresseerd zijn in een afgeprijsde catalogus.

Boekhandel Paard van Troje overleeft door regelmatig naar een ander pand te verhuizen. Met de winst op de verkoop kan hij het voortbestaan vijf jaar rekken. De Slegte blijft boeren door extra kortingen op de al afgeprijsde boeken. Zonder agressieve acties in scholen en tempels van geuzen is Walry een vogel voor de kat.

 

Ridicuul maar toonaangevend voor de dramatische situatie van de roman is de terugloop van diefstal. Maakte die hoofdzonde tien procent uit van de dagelijkse omzet, is dat cijfer de laatste jaren fors gedaald. Wegens verhoogde beveiliging? In de boekhandel is veel minder koopwaar beveiligd dan in een kledingzaak. Bovendien. Geroutineerde dieven weten duivels goed hoe ze de beveiliging moeten omzeilen. Elk systeem heeft zijn zwakke punt.

 

Opvallend is dat de terugloop van de boekenverkoop zich voornamelijk manifesteert in de pocket en het grotere broertje, de paperback. De doorbraak van dat soort boeken in Europa dateert van na de Tweede Wereldoorlog en reed het gebonden boek de gracht in. De verschijning van de roman als pocket was tussen 1960 tot 1990 naar de lezer toe een bewijs van literaire kwaliteit. Voor de auteur was het een statussymbool. Vanaf de jaren negentig is het een wegwerpproduct geworden en sterk in waarde gedaald. Zeker nadat mediaconcerns een roman cadeau of aan kostprijs gaven bij hun dag- of weekblad. De kwaliteit van deze actieboeken is nog slechter dan die van de pocket. Dat kon ook niet anders, want de meerprijs voor de koper mag niet meer zijn dan de prijs van een pakje sigaretten. Dat is de norm.

 

Maar er is nog een andere oorzaak die de val van de roman verklaart. Een veel belangrijker. Niet de iPad en verwante apparatuur, want het lezen van romans op de e-way is vooralsnog geen succes en zal dat ook niet worden als men de sterren mag geloven. Gebruikers downloaden of lezen eerder een wetenschappelijk artikel dan een roman. En zo omvangrijk is het aantal screenlezers niet dat het de papieren roman de das heeft omgedaan. De oorzaak van de val moet eerder gezocht worden in de psychologische dan in de commerciële hoek.

 

Door de vele informatiekanalen kan het kleinste kind zijn eigen zender creëren. Het is al zover gekomen dat nieuwsprogramma’s gebruik maken van de opnamen die op YouTube, Facebook, et cetera verschijnen om hun eigen journaal te documenteren. Het zijn de nieuwe illustraties. Zij zorgen voor hoge kijkcijfers, maar beïnvloeden eerder de afkeer dan de sensatiedwang. Het gevolg is dat de kijker wel de ellende wil zien van de burgeroorlogen en de financiële crisissen, maar… als verantwoording van de drang naar een hogere vorm van cocooning. De moderne versie van de beslotenheid in huiselijke kring is niet begonnen bij de minder ontwikkelde kringen. Het is integendeel de middenklasse die het voortouw heeft genomen en ook in de komende jaren de lakens zal uitdelen. Dat vertaalt zich in het wegduwen van alles wat te maken heeft met kunst en wetenschap. Het kennisterrein heeft plaats gemaakt voor het entertainmentgehalte.

 

Eerste voorbeeld. Tot twintig jaar geleden waren natuurdocumentaires populair. Dat zijn ze nog steeds, als elke aflevering met een opgeblazen ontdekking komt. Maar ook dat trucje pakt niet meer, welke superlatieven uit de lade worden gehaald. Daarom zijn natuurprogramma’s verworden tot programma’s over het gedoe in de zoo. Het leven van de dieren in de natuur heeft plaats gemaakt voor de domesticatie van wat nog wilde dieren wordt genoemd, maar het in wezen niet meer zijn. Dat soort documentaires zijn een hogere vorm van een veredeling van het gezin met zijn huisdieren. Over niet al te lange tijd zullen de oude bordjes van de zolder gehaald worden, afgestoft en weer opgehangen: Oost West, Thuis Best en Eigen Haard is Goud Waard.

 

Tweede voorbeeld. De priesters zijn uit de mode. Zij hebben plaats gemaakt voor idolen, met hun kleine en grote kantjes, want, dat heeft zelfs het kleinste kind door, niemand is perfect en het ideale gezin bestaat niet. De idolen zijn onder te verdelen in drie categorieën, namelijk keuken, sport en vrije tijd. Het bewijs van deze stelling wordt geleverd door de televisiezender Eén van de VRT. Als opwarmer voor de Boekenbeurs nodigt ‘Vrienden Van de Veire’, en nu pluk ik uit de officiële persmededeling van de zender, ‘drie erg verschillende auteurs uit: de koning van de kookboeken Piet Huysentruyt, de dierenminnende televisiepresentator Chris Dusauchoit en hinkstapspringster van Russische origine Svetlana Bolshakova.’ Het meest shockerende is niet de vergoddelijking van het drietal, maar dat het trio tot auteur is gebombardeerd.

 

De twee voorbeelden tonen aan dat het literaire aspect van een boek verslagen is door de maatschappelijke dimensie. Nadat de gedrukte poëzie aan het eind van de vorige eeuw al in de marginale hoek was beland, is dat sinds deze eeuw het geval met de roman. Niet alleen tijdens de boekenbeurs, maar ook al bij de Vooropening zal de meeste aandacht gaan naar de sterren van huis, tuin en keuken.

De staf van president Obama zit op dezelfde lijn. Het heeft zijn volle gewicht gezet achter een initiatief van Michelle Obama, American Grown, een kookboek waarin de First Lady haar landgenoten aanspoort niet alleen opnieuw te gaan koken, maar ook hun eigen groenten te kweken. Kortom, de moestuin als de nieuwe Tuin van Eden. En om haar pleidooi kracht bij te zetten zullen in het boek foto’s staan waarop te zien is hoe Miss Obama in de weer is met spade en schoffel.

 

Een goed initiatief van de First Lady. De lancering van het boek aan het begin van de herverkiezing van Barack Obama knaagt echter aan haar goede bedoeling. Daar valt helaas niet tegen op te boksen. Niet in en rond het Witte Huis, maar ook niet rond en in de Boekenbeurs. Om die reden, de moord op de roman, zal ik voor het eerst in jaren niet aanwezig zijn op de Vooropening. Die avond zult u mij vinden in de Opera van Vlaanderen Gent, voor de première van een nieuwe productie.

Guido LAUWAERT

met dank aan Walter Slosse voor advies

Partager cet article
Repost0

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche