Overblog
Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
4 janvier 2013 5 04 /01 /janvier /2013 00:38

 

dante_alighieri.jpg

 

CDR-Mededelingen: VRIJE TRIBUNE

 

Nu Bart De Wever de dolle kever van Antwerpen is, lijkt het me het aangewezen moment om hem wat geschiedenis bij te brengen. Hij mag dan wel Latijn tussen zijn tanden hebben zitten, het mist vaak historische en vooral sociale context.

 

De Italiaanse dichter Dante Alighieri werd geboren in Florence in 1265 en stierf in de nacht van 13 op 14 september 1321 in Ravenna. Naast dichter was Dante ambtenaar. Vanaf 1295 was hij lid van het gilde van dokters en apothekers, waartoe ook geleerden én kunstenaars werden gerekend. Dat jaar en die stap kan worden beschouwd als wat we Dante’s politieke carrière kunnen noemen. In 1300 werd hij zelfs verkozen in de raad van Prioren, het hoogste bestuursorgaan van zijn geboortestad. Door geen dwaze maar een foute beslissing, gezien door de bril van de politieke gevolgen, werd hij in 1301 verbannen. Tot aan zijn dood zou hij nooit meer een voet in zijn geliefde stad zetten. Zijn diepste verlangen bleef daarom een droom, maar het leverde wel de Divinia Commedia op, een literair kunstwerk dat behoort tot de top 5 van de wereldliteratuur.

 

De dichter zelf is van de Divinia Commedia zowel hoofdpersoon als verteller. Het werk beschrijft een denkbeeldige reis door de drie rijken van het hiernamaals: hel, louteringsberg en hemel. De volgorde is niet lukraak gekozen, de titel is daarover maar al te duidelijk. Is het eerste een voorspelling van het lot dat schurken, dictators en ander tuig wacht aan het eind van de rit, het derde een haast toeristische folder van het ideale vakantieoord nadat de prijzen zijn uitgedeeld, het tweede deel is een poëtisch verslag van de sociale toestand van de Europese politiek.

 

Het dichterschap namelijk was voor Dante een manier om aan geschiedschrijving in combine met moraalfilosofie te doen. Hij doet dat niet in het Latijn maar in het Italiaans. Daarmee kiest hij duidelijk voor het volk en wil hij met de volkstaal commentaar geven op filosofische en morele strekkingen. Op politieke evoluties, en het kwaad dat eruit voort kan komen als [min of meer] democratisch verkozen leiders zich ontpoppen tot dictators. Via zijn Commedia toont hij aan dat de toestand in Florence een logisch uitvloeisel is van de algemene chaos waarin Italië en de westerse wereld verzeild geraakt waren. De oorzaak van deze anarchie lag voor hem zowel bij de paus als bij de keizer. Kort gezegd: Dante bewees met zijn dichtwerk het nut en het belang van de kunsten, als verzetstem tegen de heersende politiek.

 

Het mooiste voorbeeld voor de Belgen, en in het bijzonder Vlamingen is Canto 20. Daarin spreekt Hugo Capet tot de vertellende dichter. Hij is de stamvader van het vorstendom der Capetingen, dat van 987 tot 1328 Frankrijk regeerde. Hijzelf heeft van 987 tot 996 met de scepter gezwaaid. Dante laat hem in vers 55 zeggen dat hij de zoon van een eenvoudige slager is, maar dat is een legende. Zijn vader was Hugo I, onder meer regent voor de Karolingische vorsten Lotharius en Lodewijk V, bijgenaamd le Fainéant [de Vadsige]. Toen Lodewijk stierf aan dichtgeslibde aders, werd Hugo Capet gekozen en gekroond in de kathedraal van Reims. Hij deed het niet slecht, maar over zijn nakomelingen was hij minder tevreden. In bittere bewoordingen stelt hij hun gedrag aan de kaak en tussen de regels door laat hij verstaan dat de wraak van de verdrukten wel eens tot de val van het koningshuis zal leiden.

 

Dante is dus niet alleen een dichter, maar tevens een journalist buiten categorie. Genoeg culturele schets, bewijs op tafel. Een bewijs dat elke interpretatie zijn kans op misbruik ontneemt. Dat het nut en de nood van de critici aantoont. Dat elke politicus van het genre Bart De Wever waarschuwt waartoe machtsvertoon – want de mars op het stadhuis is een voorafspiegeling van machtsmisbruik – leidt. Want het is niet het aantal stemmen dat telt in een democratie, maar de moraal die van beneden naar boven gaat, niet van boven naar beneden. De eerste is organisch, de tweede artificieel. Het aantal stemmen is er enkel als graadmeter van een heersende stemming.

 

En nu, eindelijk, het beloofde bewijs van Dante’s wijsheid. De goddelijke komedie, Louteringsberg, canto 20, vers 46 [vertaling Ike Cialona en Peter Verstegen]:

Maar ik blijf Hem die immer recht spreekt, smeken

Dat hij Dowaai en Brugge, Rijsel, Gent

De macht geeft om zich op die stam te wreken.

[Ma se Doagio, Lilla, Guanto e Bruggia

potesser, tosto ne saria vendetta ;

per cui novellamente è Francia retta.]

 

De prozaïsche vertaling van Frans van Dooren is nuchterder maar daarom niet minder verstaanbaar voor wie drie oren heeft : ‘Ik was de wortel van de slechte boom die het land der christenen zozeer overschaduwt dat men er nog maar zelden goede vruchten oogst. Maar als Douai, Rijsel, Gent en Brugge ertoe in staat zouden zijn, zou er snel wraak genomen worden.’

Het begin van de wraak heeft Dante nog meegemaakt, weliswaar van horen zeggen. Het was de slag van het volk tegen de leiders. Een slag gegroeid vanuit sociale onrust. Hij ging door op 11 juli 1302 en staat in de geschiedenis geboekt als de Slag der Gulden Sporen. Bart De Wever weze gewaarschuwd.

Guido LAUWAERT

(met dank aan René Adams)

Partager cet article
Repost0
3 janvier 2013 4 03 /01 /janvier /2013 10:00

 

Filip-Staes--foto-Bert-Bevers-.JPG

Foto: Bert Bevers


Zie: www.detafelvan1.blogspot.com

Partager cet article
Repost0
1 janvier 2013 2 01 /01 /janvier /2013 17:00

 

Johan.jpg

Dank zij deze dichtbundel hoef je niet te koken” hing ik op een A4 bij mijn bundels. Een marketingtrucje bedacht. Flauw natuurlijk. Ik weet het. Niettemin. Je weet maar nooit in deze tijden…

4 november 2012 op de Boekenbeurs, op stand 418 in hall 4, op enkele dure vierkante meters van acht kleine uitgevers die samenspannen om het onbetaalbare van hun stand te kunnen betalen.

Met twee aan een tafeltje, met onze geletterde waar voor de obligate signeersessie. Met een gulzig aquariumgevoel; twee vissen happend naar aandacht, die door voorbijgangers amper worden bekeken. Twee illustere onbekenden aan een tafeltje, gewapend met een blauwe balpen in de hoop op vele handtekeningen, op een verstuikte signeerpols die we niet zullen oplopen. Na een kwartier leggen we onze pen te rusten.

boek.jpg

 

Van mijn lotgenoot noch van zijn uitgeverij had ik ooit gehoord. Laat staan zij van mij.

We keuvelen met zachte stem over het wel en wee van uitgeven en delen onze ervaringen over de Boekenbeurs. Over Johan Teirlinck (°1960) hangt een glimmende minzaamheid. Hij studeerde Germaanse filologie en wijsbegeerte. Hij doceert ‘letterkunde’, ‘filosofie’, ‘thema’s uit de kunsten’ en ‘cultuur’ aan de Associatie K. Universiteit Leuven / School of Arts Luca te Brussel. Teirlinck publiceerde essays, gedichten, scenario’s voor kortfilms, en theaterteksten.

Eerder uit wellevendheid dan met een collegiaal gevoel koop ik zijn dichtbundel Schitterend werk en zijn roman Van hier tot aan de brug.

Teirlinck.jpg

Thuis leg ik ze achteloos op de stapel: “Te lezen”. Op deze eerste plaats van mijn “affaires en cours” staan vele zaken te drummen. Fout natuurlijk.

Van hier tot aan de brug is sober, poëtisch proza. Het is een roman die in zeven delen werd opgebouwd. Een hij en zij figuur zonde naam vertellen hun impressies over hun verleden en toekomst. Kil en beklijvend klinken de littekens in hun zoektocht om het gebeurde toe te naaien, te ordenen en een plaats te geven. De korte, heldere zinnen zonder een overdaad aan adjectieven 'knacklauten', hameren en zorgen voor een daverend staccato-effect. Indringend… Ook nu weer ben ik met mijn onhebbelijke gewoonte om opmerkelijke voorbeelden met potlood te onderlijnen na 50 bladzijden gestopt:

Maak van mij je held, had ik eerst gedacht… De echte held van vandaag. Niet zoals weleer: een man uit één stuk. Maar een man uit vele stukken. En daarom geschikt. Want zo verwoest ben ik. Zo kaal en alleen… Deze held is een lafaard. Bedelt om medelijden omdat hij verzuimde in te grijpen.”

Zij hield van sterven. Langzaam sterven. De jeugd nog in de hand. De frisse mond nog meegebracht. De borstjes hoog nog. Maar geen gebruik. Geen mogelijke toepassing van de handleiding. Als vreemde onbekende instrumenten sleurde zij met benen en ogen. Zij torste haar kruis en droeg het als een kruis”

Open de armen. Dans en zing. Laat alle doden in onze open armen lopen. En hun wereld fezelen. Of brullen. Laat ons hen omhelzen. En meenemen in ons leven. Stiekem. Zodat niemand het overdag kan zien.”

En zo zal Sodoma en Gomorra, de Boekenbeurs, niet vergaan.

Dankzij Marleen De Crée ontdekte ik er vorig jaar Carta a mi madre van de Argentijnse dichter Juan Gelman, vertaald door Stefaan Van Den Bremt en Guy Posson. 2012 werd het jaar Van hier tot aan de brug van Johan Teirlinck, een boek dat ik in één ruk heb uitgelezen. Een revelatie ook. En zijn nieuwe roman Helena in Pompeï is in voorbereiding.

Frank DE VOS

 

Johan Teirlinck, Van hier tot aan de brug, Johan Teirlinck, Meerbeek, uitgeverij Deystere, 2012, 150 p., 26,04 €. ISBN 97890796666010

Juan Gelman, Brief aan mijn moeder, Juan Gelman, Leuven, P, 2008, 45 p., 12,50 €. ISBN 9789077757703

Partager cet article
Repost0
1 janvier 2013 2 01 /01 /janvier /2013 12:07

 

Hubert Van Lier (foto Bert Bevers)

Foto: Bert Bevers

Zie: www.detafelvan1.blogspot.com

Partager cet article
Repost0
30 décembre 2012 7 30 /12 /décembre /2012 21:11

 

 

Philip-Heylen006.jpg

Wie heeft het gedaan? En wat was het motief? Wie is dader en wie slachtoffer? Voor wie de kogel en voor wie de diamant? Vragen stellen: dat is wat een thriller met een mens doet. En een goede thriller stelt ook altijd de goede vragen over onze condition humaine. Zijn thrillers eigenlijk nog een apart genre? En zo ja, behoren Umberto Eco en Dostojevski dan tot deze categorie? We doen het zo graag: mensen in hokjes plaatsen maar met teksten lijkt dat al maar moeilijker… Gelukkig. Een goede tekst is altijd een goede tekst. Een goede tekst is al een beetje als een crime scene: je zet hem af, niemand mag hem betreden tot je hem helemaal hebt onderzocht. Het is een vorm van sporenonderzoek. Vaak naar onszelf, onze samenleving, onze tijdsgeest. Literatuur – ja, zo durven we dat noemen – is mensenwerk. Literatuur is werk voor en door mensen. Literatuur helpt mensen zich te ontspannen en toch ook zich in te spannen om meer over de mensheid te weten te komen. Kortom, een goed boek slorpt je op en pas als het uit is, kom je er als een ander mens weer uit.

 

Napoleon noemde Antwerpen ooit een pistool, gericht op het hart van Engeland. Ik noem deze prijs een kogel van diamant, gericht op het hart van de letteren. Want laten we even de erelijst bekijken: hebben Mieke de Loof, Jef Geeraerts of Bob Mendes niet voldoende bewezen over grote literaire kwaliteiten te beschikken? Deze stad heeft een hart van diamant en dat een prijs hiernaar is genoemd kan ik alleen toejuichen. Maar wat ik écht toejuich is dat we binnen het woord cultuur niet langer kiezen voor het ‘of…of’ van Kierkegaard maar voor het ‘en…en’ van de eenentwintigste-eeuwse mens.

 

Deze prijs is een prachtig initiatief en het woord ‘prijzen’ een prachtige infinitief. Ik prijs de diamanten kogel dan ook uitvoerig en wens deze onderscheiding een stralende toekomst toe. Laat de Vlaamse Henning Mankells en Ian Rankins maar aanrukken…

Philip HEYLEN

Schepen voor cultuur en toerisme

Partager cet article
Repost0
29 décembre 2012 6 29 /12 /décembre /2012 05:51

 

Jan Venderickx heeft de opzet van zijn site kernachtig verwoord:

Ja, ik hou van boeken. Nee, ik ben geen fanaat van uitsluitend Vlaamse literatuur. Maar de Vlaamse literatuur is nu eenmaal de literatuur van de gemeenschap waartoe ik behoor. Vandaar dus. Ook Franstalig schrijvende Vlamingen zoals Verhaeren, De Coster, Lemmonier enz. krijgen hun plek

Deze site is niet af en zal steeds work in progress zijn. We brengen hier biografische en bibliografische notities. Naar beste vermogen natuurlijk. Ik ben geen filoloog. Ik ben een boekenliefhebber, die op zijn speurtocht behoefte had aan overzichten. Na verloop van tijd werden deze overzichten verrijkt, aangevuld. Zo werd het een heel compendium. Het is mijn intentie deze gegevens hier geleidelijk te publiceren.

*

Ondertussen is “Schrijversgewijs – Vlaamse schrijvers 1830 – Heden” uitgegroeid tot een in alle opzichten betrouwbare en zonder enig voorbehoud aanbevelenswaardige encyclopedische site.

Sinds kort is op http://schrijversgewijs.be/schrijvers/adams-wilfried/ nu ook zowel de biografie als de bibliografie van Wilfried Adams (1947-2008) terug te vinden.

Kopie-van-Adams.jpg

Drie medestichters van het C.D.R. In conferentie...: van l. naar r. Luc Boudens, Wilfried Adams en Henri-Floris Jespers.

Partager cet article
Repost0
27 décembre 2012 4 27 /12 /décembre /2012 10:00

 

Jan-Lampo--foto-Bert-Bevers-.JPG

Foto: Bert Bevers

Zie: www.detafelvan1.blogspot.com

Partager cet article
Repost0
25 décembre 2012 2 25 /12 /décembre /2012 10:00

 

Patricia-Croonen--foto-Bert-Bevers-.JPG

Foto: Bert Bevers

Zie: www.detafelvan1.blogspot.com

Partager cet article
Repost0
18 décembre 2012 2 18 /12 /décembre /2012 19:00

 

Vorige zaterdag stond in Le Monde  een artikel met als kop ‘Marie-France Ionesco s’oppose à la reprise des “Chaises” par Luc Bondy’. Het verzet van de dochter van Eugène Ionesco heeft regisseur Luc Bondy er toe doen besluiten zijn productie uit 2010 af te voeren. Het staat gepland voor het seizoen 2012-2013 in het Parijse Théâtre de L’Odéon. Als het niet meer kan zoals hij het stuk ziet, hoeft het voor de regisseur niet meer.

Het verzet van Marie France Ionesco is ingegeven door de duur van de voorstelling, 1u40. Volgens haar mag “Les Chaises”, zoals het stuk oorspronkelijk heet, niet langer duren dan 70 minuten, en dat is al 10 minuten meer dan de toneelauteur gewenst heeft. Bovendien zit er volgens haar ‘trop de psychologie dans la mise en scène de 2010.’

Het verzet doet me denken aan het verbod van weduwe Kristien Hemmerechts van het opvoeren door acteur, accordeonist en zanger Felix Strategier van het toneelstuk Klaarlichte Nacht, gebaseerd op gedichten van haar overleden echtgenoot Herman De Coninck. Volgens Hemmerechts komt de ‘tederheid en kracht’ van diens poëzie in het stuk ‘totaal niet tot zijn recht’.

Dat de weduwe een idee heeft hoe de tederheid en de kracht van de gedichten van Herman De Coninck tot hun recht komen is haar volste recht, maar het is haar idee over zijn poëzie. Blijkbaar is het idee van iemand anders fout. De gedichten moeten gebracht worden zoals zij dat wil. Omdat zij de macht als rechthebbende om iets te verbieden wil behouden. Haar beslissing is censuur en is dus aanvechtbaar. Hoe een rechter er over denkt zou ik wel eens graag willen weten. Het zou dan wel een rechter moeten zijn die enig inzicht heeft in de diepere lagen van poëzie, of een theaterstuk, en die zal niet makkelijk te vinden zijn.

In Nederland heeft ruim een kwart eeuw geleden Samuel Beckett de opvoering van Wachten op Godot verboden, op grond van het feit dat de vier mannelijke personages gespeeld werden door vrouwen. Het gezelschap heeft toen de hulp ingeroepen van de rechter, en die besliste alvorens een uitspraak te doen, dat hij het toneelstuk wilde lezen en zien. Hup, voor één avond weer de planken op. De dag nadien besliste de rechter dat de voorstelling gespeeld door vrouwen niets afdeed aan de ziel van het stuk. Het verbod kon weer naar afzender.

Erven eigenen zich een air toe van het werk te beschermen en beter te kennen dan eender wie. Het omgekeerde komt vaker voor. Erfgenamen doen door hun houding aan vandalisme en kennen het werk van hun artistieke overleden verwant slechts oppervlakkig, en dan druk ik me voorzichtig uit. Overigens ben ik van mening dat eenmaal een artiest overleden is, zijn scheppingen de wereld toekomen. Een kunstwerk is het resultaat van een sociale toestand binnen een maatschappelijke evolutie. Zoals de drie staatsmachten de moraal beschermen, moet het dat doen met de kunst. Dat kan enkel als het alle macht over het artistiek erfgoed heeft. Bij verwaarlozing kan de Unesco ingrijpen. Omdat dan de juiste experts aangesteld kunnen worden om advies te geven.

De huidige Europese wetgeving bepaalt dat tot 70 jaar na de dood van de kunstenaar erfgenamen tot in de zoveelste graad recht hebben op een vergoeding. Kunstenaars zijn wereldverbeteraars maar niet zelden wereldvreemd. Dat de partner om die reden een percentage van de opbrengst krijgt lijkt me logisch. Maar met zijn dood moet het rinkelen van de kassa stoppen. Het mag/kan toch niet zijn dat auteursrecht gebruikt wordt om cultuurbarbaren aan rijkelijke tafels en wijnkelders te helpen. Dat is met de huidige wetgeving schering en inslag. De voorbeelden zijn niet moeilijk te vinden voor wie enige notitie heeft van het kunstgebeuren.

Daarbij komt dat erfgenamen graag de status van hun artistiek familielid misbruiken. Ze grijpen gulzig naar elk middel om hun bestaan te rechtvaardigen. Om hun naam in de media te houden. Kristien Hemmerechts is van dat laatste een goed voorbeeld. Terwijl ze eigenlijk best zou zwijgen en zeker de vrijheid van spelen niet aanvechten. Auteursrechten beuren en zich ver houden van verdere bemoeienis is een vorm van respect.

Guido LAUWAERT

Partager cet article
Repost0
18 décembre 2012 2 18 /12 /décembre /2012 15:04

 

MichielsDEAUTEUR.jpg

In de jongste, rijkelijk geïllustreerde aflevering van De Auteur, het driemaandelijkse tijdschrift van de VVL (Vereniging van Vlaamse Letterkundigen), staat het overlijden van Ivo Michiels centraal. Voorzitter Tony Rombouts, die zowel literaire als familiale banden heeft met Ivo Michiels, was op de begrafenis in Le Barroux aanwezig en bundelde in De Auteur de teksten die als eerbetoon tijdens de kerkdienst of op de begraafplaats gelezen werden door Hugo Bousset, Sigrid Bousset, Stefan Hertmans, Suzanne Holtzer, Peter Verhelst en Eleonore Verheyen.

Het werd een merkwaardige uitvaart aangezien ongeveer 90 % van de aanwezigen inwoners van La Barroux waren en alle teksten in het Nederlands gelezen werden. De omstaanders keken piëteitsvol en zwijgzaam toe, maar begrepen geen woord van wat er werd gezegd. Tot slot heeft daarom dichter Dirk Christiaens, vriend en sinds jaren een nabije buur van Ivo, op het kerkhof in het Frans gesproken.

De dichters Inge Braeckman en Gerd Segers waren aanwezig, maar vertegenwoordigers van de Stad Antwerpen, het Provinciebestuur, het Ministerie van Cultuur, het Vlaams Fonds voor de Letteren, de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde schitterden door afwezigheid.

VRT-journalist Lukas de Vos wilde graag een verslag maken voor de openbare omroep, maar zijn werkgever heeft dat “om dienstredenen” geweigerd. Hij publiceert in De Auteur een gedegen “grafschrift voor Ivo Michiels”.

De Vlaamse vertegenwoordiging in de Belgische ambassade te Parijs telt een zestal leden. Niemand te bespeuren in Le Barroux....

*

Meer over De Auteur en Ivo Michiels in een volgende post en in een volgende aflevering van de Mededelingen van het C.D.R.

Henri-Floris JESPERS

 

De Auteur, driemaandelijks tijdschrift, december 2012, 24 p., ill. De Auteur is een ledenblad. Hopelijk kunnen exemplaren besteld worden bij Ferre Denis, Sporthalplein 201, B 2610 Wilrijk. Doen!

Partager cet article
Repost0

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche