Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog
19 octobre 2012 5 19 /10 /octobre /2012 23:59

 

2012-Frank-De-Vos-028.jpg

Naamvallen in het ontheemde van Frank De Vos werd donderdag voorgesteld in een feestelijke ontvangstzaal van Kasteel Sorghvliedt te Hoboken.

2012-Frank-De-Vos-020.jpg

Lucienne Stassaert en Bart Stouten

Vele gelijkgestemden genoten van de bloemrijke aankondigingen van Klarastem Bart Stouten, van de erudiete beschouwingen van Lucienne Stassaert en van de meeslepende meesterlijke uitvoeringen van accordeonist Bart Wils. Deze laatste vertolkte werken van Boëlman, Bach en Albéniz en speelde na een daverend applaus nog variaties op twee Russische volksliederen.

2012-Frank-De-Vos-021.jpg

In haar inleiding benadrukt Lucienne Stassaert de dubbelzinnigheid van Frank De Vos' zegging:

Op zuiver stilistisch vlak gebruikt hij zowel een meer open zegging of eigenzinnig parlando als een meer gesloten zeggingswijze die neerkomt op een afdaling in het holst van de taal - een verschil van dag en nacht - of als het ware een onvermijdelijke afwisseling. [... ] Voor Frank De Vos voert de poëzie, hoe eenzaam dat avontuur ook moge wezen, naar een meervoud van bewegingsredenen waarbij de ander voortdurend wordt betrokken”.

2012-Frank-De-Vos-040.jpg

Tot slot las Frank de Vos enkele gedichten en eindigde met:


Deze pen

is mijn handbereik in aantastende nevels

van het bizarre geklets van dwaallichten

van dwaze hoop, het ontbeende gevoel

 

telkenmale in die holle toon van stilte

telkenmale kortademig in de impasse

van doodgeboren woorden zoals mij

 

zo en zo nu en dan mij zo te noemen: deze pen.


DEVOSnaamvallen

De bundel is uitgegeven bij Berghmans Uitgevers en is te koop op de Boekenbeurs.

JvdB

Foto’s: Frank Ivo van Damme

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article
19 octobre 2012 5 19 /10 /octobre /2012 16:00

 

BoontjeFILM.jpg

Bij herhaling heb ik (in eerdere publicaties in de Mededelingen van het CDR en het Bulletin de la Fondation ça ira) gewezen op de doorslaggevende invloed van de film op de historische avant-garde (Paul Joostens, Paul van Ostaijen en de Franse surrealisten in het algemeen). Het literaire oeuvre van Patrick Conrad (zowel zijn gedichten als zijn romans) dient uiteraard ook in dat perspectief gesitueerd te worden.

De geboorte van Boontje, een essay in drie delen, tot stand gekomen in een hecht samenwerkingsverband tussen drie literatuurwetenschappers / filmdeskundigen, biedt een heroriëntatie van de film op de avant-garde in de literatuur. Ten zeerste aanbevolen, al wordt de invloed van Louis Paul Boon schromelijk overschat.

Meer in een volgende aflevering van de Mededelingen van het CDR en online (info: mededelingen@lebacq.com/

HFJ

Annie VAN DEN OEVER, Bart NUYENS, Ernst BRUINSMA, De geboorte van Boontje. Louis Paul Boon, de avant-garde en de komst van de film, Rimburg, Huis Clos, 2012, 79 p., 15 €. ISBN 978 90 79020 16 4.

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans cinema
commenter cet article
19 octobre 2012 5 19 /10 /octobre /2012 10:00

 

Rebelse-ritmes-copie-1.jpg

Dr. Matthijs de Ridder (°1979) promoveerde in 2009 aan de Universiteit Antwerpen met een in alle opzichten merkwaardig proefschrift over 'De activistische tegentraditie in de Vlaamse letteren 1912-1933'. Hij bezorgde werk van Louis Paul Boon, Gaston Burssens, Kurt Köhler en Paul van Ostaijen, en schreef een bijzonder verhelderend en onvolprezen essay over Willem Elsschot als politiek schrijver: Aan Borms.

RebelseRitmes.jpg

In Rebelse ritmes, een ontdekkingstocht door jazz en literatuur, laat hij zien hoe ragtime, bebop en freejazz auteurs als o.m. Paul van Ostaijen, Hermann Hesse, Remco Campert en Boris Vian inspireerden. Het mystieke huwelijk van jazz en literatuur levert daarbij verrassende verhalen op.

Meer in een volgende aflevering van de Mededelingen van het CDR en online (info: mededelingen@lebacq.com/

Matthijs DE RIDDER, Rebelse ritmes, Antwerpen, De Bezige Bij, 2012, 373 p., 19,95 €.

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans Musique
commenter cet article
19 octobre 2012 5 19 /10 /octobre /2012 04:13

 

Marie-Antoinette.jpg

Op een openbare veiling in Parijs heeft twee dagen geleden een koper 62.460 € neergeteld voor een paar schoenen die koningin Marie Antoinette droeg toen ze voor haar terechtstelling gevangen werd gehouden in de Tempel.

KislingZwartKant.jpg

Ik dacht onmiddellijk aan de jongste roman van de onvolprezen Kisling & Verhuyck, Zwarte kant, waarin een “jarretelle” van Marie Antoinette centraal staat....

Was het niet Boris Vian die ooit schreef: “la réalité dépasse la friction, dit mon coiffeur”? Ik weet het niet meer (met een knipoog naar de onvolprezen Brusselse coiffeur en galeriehouder Jean Marchetti).

HFJ

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article
19 octobre 2012 5 19 /10 /octobre /2012 01:35

 

DEVOSnaamvallen.jpg

Niet alleen de presentatie van de nieuwe bundel van Marleen de Crée en Jo Gisekin heb ik noodgedwongen moeten missen, maar nu ook al van Frank de Vos.

Op FaceBook lees ik wel een hartversterkend bericht van Bart Stouten:

Frank de Vos heeft een mooie poëziebundel geschreven: 'Naamvallen in het ontheemde'. Ikzelf was ceremoniemeester (zalig) van een avond (gedroomd) met accordeonist Bart Wils (virtuoze Boëlman, Bach en Albéniz) en Lucienne Stassaert (knap en no-nonsense in haar discursieve aanpak). De stemming in kasteel Sorgvliedt (Hoboken) was opperbest, de opkomst talrijk, de wijn voortreffelijk. Wow, what a night.

DEVOS18oktober.jpg

Lucienne Stassaert illustreerde niet alleen de cover van de bundel, maar schreef ook een woord vooraf, waarin zij onder meer terecht stelt:

Ik heb zelden poëzie in handen gehad waarin de tweespalt van de eenling zo intens wordt verbonden met een gevoel van nietszontziende solidariteit – een solidariteit die hem verplicht om getuigenis af te leggen.

Meer over de bundel van Frank de Vos in een volgende aflevering van de Mededelingen van het CDR en online (info: mededelingen@lebacq.com/

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article
18 octobre 2012 4 18 /10 /octobre /2012 22:27

Lulu_096.jpg

De openingsproductie van het nieuwe seizoen van de Muntschouwburg is te vergelijken met een ei van juwelier en goudsmid Fabergé. Regisseur Krzysztof Warlikowski heeft van de opera Lulu van Alban Berg een voorstelling gemaakt waarvan het muzikale onderdeel niet moet onderdoen voor het theatrale. De dans wordt kort gehouden, wat de accenten van de details sterk in beeld brengt, het decor is functioneel, zodat het zowel de zangers en dansers als het publiek bevredigt en de belichting blijft bescheiden omdat het verhaal nu eenmaal een verhaal is van een nacht die steeds maar donkerder wordt.

 

De componist baseerde zich op de dubbele tragedie van Der Erdgeist en Die Büchse der Pandora van Frank Wedekind. De centrale figuur is Lulu. Zij symboliseert het type van de ideale moderne vrouw. Het eerste verhaal beschrijft de ondergang van haar minnaars, het tweede haar eigen neergang. Bedoeling was het geheel in drie bedrijven te verdelen. Twee raakten er afgewerkt, door zijn vroege dood in 1935 bleef het derde bedrijf onvoltooid. Het werd heel wat later, aan de hand van notities afgewerkt door onder meer Friedrich Cerha. Het is deze versie die in de Munt vertoond wordt. En terecht. Cerha heeft goed begrepen waar het Alban Berg om ging. Valt het begin van het bedrijf muzikaal nogal zwaar, gaandeweg weet hij toch de speelsheid te vatten van Berg, en de tumultueuze emoties om te zetten in een finaal spel dat deels Wagneriaans is, een derde ruikt naar Mahler en 34% de tijdgeest van Berlijn midden de jaren dertig van de 20ste eeuw weergeeft.

 

Alban Berg is een vreemde kerel. Twee opera’s componeerde hij. De eerste was gebaseerd op het onvoltooide toneelstuk van Georg Büchner, Woyzeck, en voor de tweede koos hij een afgerond verhaal maar zijn opera bleef, zoals eerder gezegd, onvoltooid. Die merkwaardigheden vallen in het niet bij zijn andere afwijkingen. Zijn eigen dochter zag hij niet staan, maar werd wel verliefd op een meisje, waarin hij zowel een dochter als een geliefde zag.

Hiermee raken we de essentie van Alban Bergs composities. Zijn muziek versmelt haat en liefde tot één emotie waar geen greep meer op te krijgen is. Daardoor is hij van de drie componisten van de tweede Weense school de meest fascinerende. De andere twee zijn zijn leermeester Arnold Schönberg en de andere leerling Anton Webern. Extra ster in de kroon van Berg is dat hij de twaalftoonstechniek minder strikt hanteert dan zijn collega’s. Het maakt dat zijn composities vulkanen zijn die op uitbarsten staan, en dat aan het eind ook doen.

Lulu_047_press.jpg

Met een goede dirigent, en Paul Daniel is dat, wordt de boodschap van Alban Berg er maar door versterkt. Van de jongvolwassen femme fatale Lulu van Wedekind, heeft Berg een meisje van nauwelijks dertien jaar oud gemaakt. Zij is en blijft het kindsterretje dat alle mannen begeren, zelfs al wordt het ouder en minder mooi. Het mooiste voorbeeld is Marilyn Monroe. Niet toevallig is het beroemdste (maar niet zijn beste) boek van Vladimir Nabokov Lolita. En niet toevallig werd het verfilmd door Stanley Kubrick.

Het kindsterretje als meest begeerde staat ook voor de tijdgeest. De jaren dertig waren de jaren waarin de zedelijkheid hoog in aanzien stond. De werkelijkheid was geheel anders. Wie het zich kon permitteren had naast zijn huis en tuintje met vrouw en kinderen een flatje met een jong volwassen vrouw. De meid, van zijn broer of de naaister, van zijn vrouw. Wie geen minnares had bewees dat hij niet tot de gegoede klasse behoorde. En dat hij minder rijk was dan hij zich voordeed. Het pubermeisje was voor de bankiers en de kunstenaars, twee tegengestelde kasten die zich zeer nauw tot elkaar aangetrokken voelden, voelen en zullen blijven voelen, door de moraal van het kapitaal.

 

De tijdgeest zit ook in de muziek van Alban Berg. Ze heeft een jazzy ondertoon en ademt de sfeer uit van het Berlijnse cabaret. Het is – alweer niet toevallig – dat fragmenten van Lulu kort voor zijn dood in Berlijn opgevoerd werden en heel veel succes kenden. Bergs wens was trouwens dat eenmaal de opera voltooid hij in de Duitse hoofdstad in première zou gaan. Dé stad die altijd al de hoofdstad is geweest van de theatrale kunst, hoog boven Wenen, dat slechts de hoofdstad van de parademuziek en de operette is geweest. Door de regisseur wordt door een videoprojectie de kracht van de theatrale decadentie van het Berlijnse interbellum subtiel geaccentueerd, zonder het verhaal te verlaten.

 

Regisseur Krysztof Warlikowski heeft die moraal van Berlijn en Berg prachtig weergegeven. Op het toneel staat een glazen kooi. Hij verbeeldt de Tiergarten. In het begin van de voorstelling staan er opgezette dieren in. Ze maken plaats voor een dresseur, gymnast, ober, zwarte, theaterdirecteur, politiecommissaris en de hoger geklasseerde personages, om kort voor het einde plaats te maken voor een roedel balletmeisjes en –jongens. Allen te koop, prijs overeen te komen. Gaandeweg wordt aangetoond dat er nauwelijks een verschil is tussen een kooi en een etalage.

Het tempo van de voorstelling is strak, dat eist de muziek ook, en de regisseur heeft er zich aan gehouden, maar toch zijn eigen krolse geest bewaard met een paar flinke stiltes. Dit ongetwijfeld om de spanning nog meer te verhogen. Krysztof Warlikowski is van nature een man van weinig woorden die houdt van enig getreiter, bewust, om zijn overwicht tegenover zijn opponent te accentueren.

Lulu_065.jpg

Lulu wordt vertolkt door Barbara Hannigan. Verbazend hoe dat zulk frêle lichaam zoveel spannende muzikaliteit kan verwekken. Ze bespeelt moeiteloos alle emotionele registers. Zij is een muzikale polyglot. En kan daarenboven prachtig acteren. De andere zangers/acteurs/dansers zijn te vinden op de website. Ze zingen, spelen en dansen op hoog niveau en met een sterk engagement. Chapeau voor de dramaturg, de choreograaf en de decorbouwers en kostuummakers. Machtige belichting ook door een duisternis die al maar grijzer wordt, zelfs als het winter wordt en sneeuwt.

Deze Lulu verdient reprise op reprise en de verkoop van de regie aan de grote operahuizen van de wereld, want lang kan hij meegaan. Zeer lang.

Guido LAUWAERT

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans Musique
commenter cet article
18 octobre 2012 4 18 /10 /octobre /2012 10:00

 

Kristien-Hemmerechts--foto-Bert-Bevers-.JPG

Foto: Bert Bevers


Zie: www.detafelvan1.blogspot.com

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article
18 octobre 2012 4 18 /10 /octobre /2012 03:51

 

Jo-Gisekin--foto-Bert-Bevers-.JPG

Jo Gisekin

Foto: Bert Bevers

Najaarsmoeheid en een onwelkome verkoudheid hebben mij belet gisterenavond de presentatie bij te wonen van de nieuwe bundel van Jo Gisekin (°1942), een dichteres die ik al lang volg. Dan maar Zo, denk ik, wordt liefde weer nieuw (Leuven, P, 2008, 134 p.) uit de bibliotheek genomen, waarin dertig auteurs (van Hugo Brems tot Wilfried Westerlinck) op haar werk reflecteren aan de hand van één kenmerkende gedicht.

Ik stond trouwens in dubio. Gisterenavond werd ook in boekhandel Tropismes te Brussel hommage gebracht aan Guy Vaes (1927-2012), die als mens en romancier véél voor mij betekend heeft – en nog altijd betekent. Sprekers waren de romancier, dichter en vertaler Adolfo Barberá del Rosal, dichter Bart Vonck, vertaler van de poëzie van Guy Vaes in het Nederlands en boekhandelaar Sami El Hage.

De onwelkome verkoudheid bevrijdde mij uit een dilemma.

DeCree.jpg

Vorige zaterdag heb ik ook al zeer tot mijn spijt forfait moeten geven bij de voorstelling van Tussen boog en snaar (Leuven, P, 2012, 189 p.), de tweede bloemlezing uit het werk van Marleen de Crée (°1941). Inleider Chrétien Breukers toont zich van zijn beste kant en uit het nawoord van Joris Gerits blijkt duidelijk dat hij, net als ik, diep getroffen werd door de bundel Brieven aan Plinius.

Meer over dit alles in een volgende aflevering van de Mededelingen van het CDR (info: mededelingen@lebacq.com/ )

HFJ

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article
17 octobre 2012 3 17 /10 /octobre /2012 20:27

Voltaire.jpg

Voltaire (1694-1778), de zoon van een welgestelde Parijse notaris, nam geen blad voor de mond. Zijn ironie werd gevreesd. Toen een edelman van de hogere stand minachtend Voltaire behandelde, reageerde de filosoof scherp: ‘Mijn naam komt op met mij, de uwe gaat met u ten onder.’ Uitspraken als deze waren goed voor een passage langs de Bastille. Voltaire heeft dus meermaals ondervonden dat de menselijke daad verschilt met de aristocratie van de geest.

 

Tegen deze achtergrond is Candide ou l’optimisme, zoals de volledige titel luidt, ontstaan. De filosoof is 64 als hij deze novelle schrijft. Ondanks zijn leeftijd zit er een odeur in die ruikt naar rebelse jeugdigheid. Het verhaal is in wezen simpel. Spannend door zijn ontspannend toontje, en totaal ongeloofwaardig, wat de aandacht maar verscherpt. De ondergeschikte Candide wordt door zijn rijke broodheer buiten geschopt, omdat hij diens beeldschone dochter had gekust. Wat is daar in godsnaam fout aan? Zeker als de jongedame de kus had uitgelokt. Maar goed, het ontslag is een goede reden voor een reis die Candide naar allerlei steden en landen voert. Over de bergen en over de zee. En laat hem belanden in de meest vreemde situaties. Geliefden en vrienden sterven om wat later fris en opgewekt weer op te duiken. Waarom de doden verrijzen en de levenden verdwijnen om aan de andere kant van de wereld koudweg vol te houden dat ze er altijd en overal zijn geweest, wordt in dertig schetsen brutaal bij elkaar gefantaseerd.

 

De fantasie wordt de kapstop om kritiek te spuien op de politiek, filosofische wijsheden te etaleren en culturele beschouwingen te poneren. De novelle is door zijn puntige dialogen uitermate geschikt om er een toneelstuk van te maken. De vertaling van Hans van Pinxteren helpt een handje mee. Hij bekt heel wat beter dan die van Hannie Vermeer-Pardoen. Koen Haagdoorns heeft de verbale ruwbouw gemaakt, Christoph Homberger is de muziekmeester en voor deze productie dacht het NTGent in de Zwitser Michel Schröder de geschikte regisseur te hebben gevonden.

 

De productie is patchwork. Kan leuk zijn. Wanneer echter een minimum aan smaak ontbreekt loopt er heel wat fout. En dat is bij Candide van het NTG het geval. Het is zo erg dat van een totale mislukking mag worden gesproken. Als de productie op het laatste moment was afgevoerd, zou dat minder schadelijke gevolgen voor de naam van het gezelschap hebben gehad. Voltaire is verkracht en van Candide blijft niet veel meer over. Wie het boek niet gelezen heeft snapt van het samenraapsel geen bal. Wie dat wel heeft gedaan ziet dat de mistoestanden van de XXIste eeuw dezelfden zijn als die van de XVIIIde. Maar hij zou dan ook weten dat de levenshouding van de nieuwe mens, gevormd door de Verlichting, te hoog gegrepen was. Een hersenschim.

 

Wel, Voltaire had gelijk, en heeft dat nog. Deze productie ontbreekt een verlichte geest. De filosofische beschouwingen zijn tot een minimum herleid en zijn ondergeschikt gemaakt aan vulgaire vertoningen. Anale, verbale scènes bulkend van vulgariteit, volgen elkaar in snel tempo op, zijn van de pot gerukt en lopen elkaar voor de voeten. Uiteraard mocht een blote kont niet ontbreken en wie was daar beter geschikt voor dan de jongste acteur, een stagiair, net uit een schoolbank getuimeld. Daarenboven, zijn lichaam mag er zijn, maar van acteren heeft Benjamin Cools geen kaas gegeten. Hem de hoofdrol toespelen was en is een blunder van formaat.

 

De onvolwassenheid en het gebrek aan coherentie was af te lezen aan de gezichten van de acteurs. Ann Miller, Lien Wildemeersch, Chris Thys en Louis van Beek acteren houterig en onzeker. Enkel Wim Opbrouck heeft er duivels plezier in, maar ja, zijn voorliefde voor schuine moppen en scheve seks was al vroeger bekend en wint bij elke productie aan kracht. De kerel moet zich toch eens herpakken en de vulgaire insinuaties dumpen voor meer gestileerd acteerwerk.

 

Dat de artistiek directeur van muziek houdt is mooi. Er zijn echter grenzen. Candide van het NTG weegt muzikaal te zwaar. Had de regisseur het gehouden bij de live zang was de ergernis beperkt gebleven. En dan zouden ze de productie een meerwaarde hebben gegeven. Nu verdringen de opgenomen muzikale interventies de gezongen liederen. Regisseur Michel Schröder heeft een zwak voor videoprojecties. Hij zal er wel een bedoeling mee hebben gehad. Het nut ervan was helaas met de beste wil van de wereld niet te achterhalen.

 

Afvoeren, dit wangedrocht. Het zou getuigen van eerbied voor wat theater echt moet zijn: een mélange van een concept met stijl, respect voor de acteur(s) en aandacht voor boodschap van het oorspronkelijke werk. Want de auteur komt op de eerste plaats, gevolgd door de acteur. Elke regisseur die zich boven hen plaats bewijst enkel dat hij een sukkelaar is. Man, man, man, ik had echt te doen met het gezelschap. En velen met mij, zo bleek na afloop op de receptie.

Guido LAUWAERT

CANDIDEnaar Voltaire– productie NTGent – tot 11 november in de eigen schouwburg - info: www.ntgent.be

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans Théâtre
commenter cet article
16 octobre 2012 2 16 /10 /octobre /2012 10:00

 

Hazim-Kamaledin--foto-Bert-Bevers-.JPG

Foto: Bert Bevers


Zie: www.detafelvan1.blogspot.com

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche