Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
3 juillet 2011 7 03 /07 /juillet /2011 09:21

 

DeAuteurjuni11.jpg

Voor De Auteur, het driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen, voerde Tony Rombouts (°1941) een boeiend gesprek met Ivo Michiels (°1923), gewezen ondervoorzitter (1973-1981) en (sinds 1999) erelid van de VVL.

Michiels vervulde een pioniersrol in de kunstwereld van de jaren vijftig en componeerde een indrukwekkend oeuvre dat internationale erkenning geniet. (Hans Magnus Enzensberger en Martin Walser beschouwden Het boek Alfa (1963) als een belangrijke bijdrage tot de Europese literatuur en Samuel Beckett was enthousiast over Orchis militaris (1968).)

*

Tussen 1948 en 1957 publiceerde Ivo Michiels bijna 400 literaire kritieken in Het Handelsblad. Ze werden verzameld en geannoteerd door Bart Nuyens en Yves T'Sjoen. De publicatie wordt verspreid over drie delen. Vorig jaar verscheen het eerste deel. De bedoeling van Yves T'Sjoen was 'om aan de hand van die prille teksten aan te tonen hoe ik als zeer traditioneel en katholiek auteur langzaam maar zeker evolueerde naar een modernistische visie in de letteren en in de kunsten in het algemeen'.

Michiels bekent dat hij aanvankelijk 'alles behalve enthousiast' was. Terugblikkend op dat wat hij wat minimaliserend als 'knutselkwerk' uit zijn leerjaren beschouwde, stelt hij echter vast:

Nu ik die vrijwel vergeten teksten opnieuw onder ogen krijg sta ik versteld van de sérieux waarmee ik tewerk ging […] De actualiteit van toen die aan bod kwam geeft voor vandaag een beeld van onze toenmalige boek- en denkcultuur. Bovendien lees ik nu zelf hoe ik, de conservatief, reeds in september 1951 drie uitvoerige artikels wijdde aan William Faulkner. Nou!

In het gesprek met Tony Rombouts komt ook de herziene uitgave het tiendelige Journal brut (1983-2001) uitvoerig aan bod. Toen bleek dat geen enkel deel nog op de markt was en dat 'in deze tijden van literaire onderdruk' een herdruk commercieel onbegonnen werk was, kwam na veel palaver een voorstel uit de bus:

Waarom niet van de tien delen journaal een nieuw poëem gemaakt. Nieuwe structuur, nieuwe zang. […] Er lag na maanden een reconstructie klaar van ongeveer duizend bladzijden en ik moest naar het hospitaal. Toen ik weer thuis kwam lag er een mail met de titel: 'De verpleegsters hebben hun werk gedaan'. Verdomme, welke verpleegsters? Die van De Bezige Bij namelijk. Ze hadden daar in Amsterdam nog wat geschrapt. Ik weer op de proppen. En daar ligt het nu […]. Met het eigen oeuvre van toen een herschepping voor vandaag. […] Natuurlijk mis ik de verhalen die niet zijn opgenomen. Wel, mijmer ik dan, misschien volgt er ooit nog zoiets als een reconstructie na de reconstructie. Wie weet.

Dit jaar verscheen ook Meer dan ik mij herinner, de neerslag van gesprekken met Sigrid Bousset,  een soort orale autobiografie. Michiels is 'niet zo happig op het prijsgeven van biografische achtergronden'. Echter, 'wat ik nooit zou hebben opgebracht met een andere gesprekspartner, kon wel en met geringe remmen met Sigrid'. Aan Rombouts vertelde Michiels:

Toen Sigrid Bousset bij het verschijnen van haar / ons boek, mij vroeg haar exemplaar te signeren, schreef ik boudweg: 'Voor Sigrid aan wie ik niet alles heb verteld...'

Een ondeugendheid, eerder bedoeld als plagerijtje. Vraag: Wat precies heb ik achter de tandjes gehouden?

Ik zou het, op dit ogenblik  [ik cursiveer], niet weten.

Het altijd verraderlijke geheugen is een vast Michiels-thema. En ook het vaste geheugen wordt nu eenmaal gekenmerkt door verdichting, wat (onbewuste) autofictionele constructies nooit uitsluit, zeker niet wanneer traumatische ervaringen in het spel zijn.

De lectuur van Rombouts' interview kan geen enkele lezer van Michiels onverschillig laten.

*

De redactie van De Auteur maakt er kennelijk werk van het blad aantrekkelijker te maken. Bert Bevers en Roger Nupie brengen uitvoerig verslag over de eerste Herman J. Claeysprijs. Publicaties worden besproken van o.m. Miel Vanstreels, Erik Heyman, Tine Hertmans, Richard Foqué, Paul Cox, Erik Bindervoet, Frank de Vos, Niels Hav, Willem M. Roggeman, Lucienne Stassaert, Joris Iven, André van der Veeke, Coen Peppelenbos en Bert Bevers. In de vierde aflevering van zijn 'Poëtisch logboek' introduceert Roggeman de radicale dichter, linguïst en strijder voor de mensenrechten Jack Mapanje (°1944) die in zijn geboorteland Malawi zonder vorm van proces gedurende vier jaar opgesloten werd in de gevangenis.

*

'Pour la petite histoire': op 25 februari 2009 en 28 juni 2010 stuurde de VVL een brief naar Jos Geysels, voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Er kwam geen antwoord. Op 17 november 2010 volgde dan een aangetekende brief. Er kwam geen antwoord. Op 21 april 2011 beloofde Jos Geysels mondeling, in bijzijn van minister van Cultuur Joke Schauvliege en Jan Vermassen, medewerker van de minister, schriftelijk te antwoorden op het schrijven van de VVL. Er kwam geen antwoord. Transparantie en goed bestuur?

Men zegge het voort!

HFJ

De Auteur, driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen juni 2011, 20 pp., ill. [Of er losse nummers kunnen verworven worden is niet duidelijk.]

Bart NUYENS en Yves T'SJOEN (eds), Ivo Michiels, Het literatuurkritisch werk in 'Het Handelsblad', Gent, Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2010, 511 p., geb., 37 €.

Sigrid BOUSSET, Meer dan ik mij herinner. Gesprekken met Ivo Michiels, De Bezige Bij, 2011, 272 p., geb., 27,50 €.

Ivo MICHIELS, Mag ik spreken? Journal Brut – Een reconstructie, De Bezige Bij, 2011, 688 p., geb., 39,90 €.

Partager cet article

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article

commentaires

Walter A.P. Soethoudt 04/07/2011 09:10


Ja, we kennen dictator Jos Geysels al een tijdje, misschien heeft hij de VVL wel ingesloten in het cordon sanitaire?


Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche