Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
20 juillet 2012 5 20 /07 /juillet /2012 22:27

 

Germinal.jpg

Gisteren vond ik Zuurvrij in de bus en vanochtend belde de postbode aan met een lijvige zending van de Koninklijke Academie voor Nederlandse en Letteren: de nieuwe editie van de 45 jaar geleden verschenen dichtbundel Germinal (1937) van Bert Decorte.

Over de dichter Bert Decorte (2 juli 1915 – 13 oktober 2009) vloeide er al veel inkt, sinds de destijds toonaangevende scherprechter van de Vlaamse Parnassus Marnix Gijsen hem na de publicatie van Germinal uitriep tot 'het eerste fenomeen, het eerste wonderkind dat wij in de Vlaamse poëzie zien verschijnen' sedert Paul van Ostaijen.1In verband met Gijsens recensie zou Decorte terecht in zijn autobiografie noteren:

Ze bevatte haast al de epitheten waarmee ik later in de schoolboekjes werd bedacht, want de samenstellers dezer laatste zijn doorgaans schaamteloze beroepsroofvogels.2

In Van Ostaijen tot heden(2001) blikt Geert Buelens terug op de receptie van Germinal onder de treffende titel: “Bert Decorte: Rimbaud & Van Ostaijen in één persoon”.3

Het debuut van Decorte in Forum gaf aanleiding tot een gedenkwaardige polemiek, waarin 'roes' en 'beroezing' twee sleutelwoorden waren. Achteraf bekeken een mooi voorbeeld van wat Hegel 'de list van de rede' noemt: de poëtische zegging van Decorte zou immers evolueren tot een exemplaire nuchterheid.

Frans Buyle, criticus van Het Vlaamse Land, zou tijdens de bezetting geen gelegenheid onbenut laten om Decorte als verzenmaker en rijmelaar aan de kaak te stellen. Dat gaf aanleiding tot een van de zeldzame polemieken gevoerd in versvorm. In zijn bundel Refreinen (Manteau, 1943 – in 1946 bekroond met de Staatsprijs voor poëzie) publiceerde Decorte de ‘Ballade van de criticus’:

Een muil die meetelt is Frans Buyle,

de criticus van ’t Vlaamse Land,

sinds hij de zoete lier ging ruilen

voor de kolommen van een krant,

waarin hij, zonder kroon of tuilen,

wie dichten wil ten dode bant

Een zot beklimt papieren zuilen,

De man is immers navenant?4

 

In het manuscript van de ballade, bewaard in het AMVC-Letterenhuis te Antwerpen, wordt Buyle bestempeld als dictator der letteren, Führer en Duce, wat in bezettingstijd natuurlijk niet kon en derhalve door Decorte uiteraard geschrapt werd. 5

De strijdvaardige Buyle reageerde met de ‘Ballade van den dichter’:

Wie dichter is heet Bert Decorte

en waant zich van ’t heelal de spil,

zoals het dier met de te korte

vlerken gewapend, vliegen wil,

en dat, om zich in ’t ruim te storten

zich opwekt naar de duiventil:

een kip beklimt kaaklend de sporten,

maar wie nauw toekijkt, ziet ‘t verschil!6

*

Dank zij Jan de Roek (1941-1971) en Clara Haesaert heb ik zowat halverwege de jaren zestig Bert Decorte persoonlijk leren kennen. Ik koester een warme herinnering aan onze gesprekken. Bert was immers scherpzinnig maar tolerant, en zijn oordeel over de literaire scène was even nuchter als mild. Ik ging vaak naar Brussel en zocht hem dan op. Op 13 februari 1975 schonk hij mij met een vriendschappelijke opdracht een exemplaar van zijn Verzamelde gedichten, nota bene een van de luxe-exemplaren op Simili Japon van Gelder in linnen band. Bert Decorte was Hoofd van de Dienst Letteren bij het ministerie van Cultuur. Toen hij met pensioen ging, bracht ik hem als voorzitter van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen op 15 februari 1981 hulde, in bijzijn van staatssecretaris voor de Vlaamse Gemeenschap Rika de Backer (tekst te lezen in mijn bundel essays De Boog van Ulysses, Antwerpen, Soethoudt, 1983, pp. 189-191). In ging hem dan nog een paar keer opzoeken thuis, de laatste keer na het overlijden van zijn vrouw Delphine, samen met vriend Jef Meert, dat moet dus alleszins na 2002 geweest zijn.

*

Het was Hugues Pernath die als eerste mijn aandacht vestigde op Germinal. Met de nieuwe documentaire varianteneditie zal ik nu eindelijk de oorspronkelijke tekst integraal kunnen lezen. Het lukte mij inderdaad nooit een exemplaar te bemachtigen van die zeldzame bundel en ken dus dit ophefmakend gedicht slechts van de fragmentarische en herziene versies die Bert Decorte in Eerste gedichten (1946) en Verzamelde gedichten (1974) opnam.

Uiteraard veel meer in een van de volgende afleveringen van de Mededelingen van het CDR. (In nr. 102 de dato 30 september 2007 blikte ik al terug op het oeuvre van Bert Decorte, vooral dan op zijn autobiografisch werken.)

Henri-Floris JESPERS

 

 

1Marnix GIJSEN, Bert Decorte: Germinal, in: De Standaard, 8 mei 1937. M. GIJSEN, Verzameld werk, Amsterdam / ’s Gravenhage – Rotterdam, Meulenhoff Nederland, Nijgh & Van Ditmar, 1977, deel 6, pp. 332-339.

2 Bert DECORTE, Kortom, Brugge, Uitgeverij Orion / Desclée de Brouwer, 1971, p. 125.

3 Geert BUELENS, Van Ostaijen tot heden, Nijmegen, Vantilt, 2001, pp. 391-397.

4 Geciteerd naar Bert DECORTE, Verzamelde gedichten, Brugge, Uitgeverij Orion, 1974, p. 200.

5Over het merkwaardige handschrift van die ballade, cf. Jan STUYCK, Ik zou elk gedicht beginnen met een vloek. Het handschrift van Bert Decortes 'Refreinen', in: ZL, Literair-historisch tijdschrift, ,jg. 1, nr. 0, april 2001, pp. 28-31.

6 Geciteerd naar Jeroen BROUWERS, Frans Buyle, dichter, in: ZL, Literair-historisch tijdschrift, ,jg. 4, nr. 1, oktober 2004, p. 13.


Bert DECORTE, Germinal. Documentaire varianteneditie door Femke Vandevelde & Edward Vanhout. Met essays van Elke Brems en Dirk De Geest en een voorwoord van Hubert van Herreweghen. Gent, Koninklijke Aacdemlie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2012, twee delen, 49 + 255 pp. , 45 €. ISBN 978-90-72474-87-2


Zie online op de blog:

http://mededelingen.over-blog.com/article-bert-decorte-overleden-wonderkind-in-de-vlaamse-poezie-37520594.html

 

http://mededelingen.over-blog.com/article-nieuwsbrief-anton-van-wilderode-49951004.html

 

http://mededelingen.over-blog.com/article-joke-van-den-brandt-over-bert-decorte-37501113.html

Partager cet article
Repost0

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche