Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
10 octobre 2011 1 10 /10 /octobre /2011 20:14

 

el_lissitzky_proun12_1920.jpg

el Lissitzky, proun 12, 1920


Het Stedelijk Museum in Amsterdam bracht in 1992 een tentoonstelling van de Russische avant-garde onder de titel ‘De Grote Utopie' of de verstoorde idealen. De getoonde periode liep van 1915 tot 1932.

In 1915 was Rusland dé voortrekker van het modernisme in de kunst. Bij het begin van de ‘Groote Oorlog’ waren veel Russische kunstenaars teruggekeerd uit het Westen. Zij zagen hun kans in de ‘Grote Revolutie’ van 1917 om hun ideeën in de officiële kanalen te implementeren, wat hen onder de Tsaren nooit gelukt was. Stalin stelde in 1932 een einde aan die nieuwe kunstrichting om terug te keren naar een traditionele vormentaal, wars vooral van de abstracte kunst. Enkel het sociaalrealisme wordt per decreet de officieel toegelaten kunst. Ziedaar de verklaring van de titel van de tentoonstelling over die tijdspanne. (De Poolse avantgarde had meer geluk en kon verder werken, zoals de tentoonstelling ‘a.r.’ in het Museum van Elsene in 2002 aantoont. A.r. staat voor de groep ‘reële avant-garde’)

 

Het werd een megatentoonstelling met 1000 werken in 25 zalen met als belangrijkste namen, Malevitch, Tatlin, El Lissitzky, Rodchenko en Kandinsky. Het conflict tussen Tatlin en Malevitch eiste veel aandacht op, omdat die twee richtingen toonaangevend werden. Malevitch had overigens al in 1988 een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk gekregen en werd als de vaandeldrager voorgesteld met het beroemde ‘Zwart Suprematisch Vierkant’ uit 1914. In het Suprematisme werd de ‘zuivere idee’ uitgebeeld door geometrische vormen.

Van El Lissitzky vielen vooral zijn ‘prouns’ op. Het zijn geometrische uitbeeldingen zonder verdere titel met slechts een volgnummer. Proun 1, Proun 2 etc.. De vraag is natuurlijk: wat is een proun? Spreek uit : pro-on. Voor Lissitzky is deze zelf gefabriceerde benaming de weergave van een tussentoestand tussen een twee- en driedimensionaal werk. Ruwweg m.a.w. de overgang van een tekening naar een beeldhouwwerk. Een tussenstation.

 

Eigenlijk was Lissitzky (°1890) architect tot hij door Chagall professor benoemd werd aan de kunstschool van Vitebsk in 1919. Op zijn beurt engageerde hij Malevitch (°1878) en ontstond een intense samenwerking tussen die twee. Van 1917 tot 1923 illustreerde Lissitzky boeken en maakte hij illustraties voor Jiddische uitgaven. Denk aan Chagall en Vitebsk! Hij verblijft van 1921 tot 1925 in Berlijn en keert dan terug naar Rusland om in Moskou professor binnenhuisarchitectuur te worden tot 1930. In zijn Duitse periode werkt hij samen met Ilya Ehrenburg (1922), met Besen, (Berlijn 1922), Mies von der rohe (Berlijn 1922/1923), Kurt Schwitters met Merz (Berlijn 1923/1924).

Tot 1932 blijft hij op vele fronten actief als uitgever en architect. Na 1932 deemstert hij weg na het decreet van Stalin om op jonge leeftijd – 51 jaar - te overlijden in Moskou in 1941. Ook Malevitch sterft jong in 1935 op 57 jaar. Chagall daarentegen, die in 1922 emigreerde, wordt bijna honderd (1887-1985).

*

Het VAN ABBEMUSEUM Eindhoven toont een erg genietbare Lissitzky onder de titel LISSITZKY+ Overwinning op de Zon. Opvallend fris en geestdriftig, zonder overbodige dogma’s. Een jeugdige zoektocht in een veranderende wereld. Zonder happy end. ‘Verstoorde idealen’.

Het Van Abbemuseum bezit een van de belangrijkste en grootste collecties ter wereld van de Russische kunstenaar El Lissitzky (1890-1941). Zijn werk, zijn ideeën en zijn artistieke doelen komen sterk overeen met de betrokkenheid van het museum bij het experiment, bij radicale creativiteit en bij het publiek.

Het project Lissitzky+ plaatst Lissitzky’s oeuvre in een nieuw licht.

Bovendien is er werk van de geestesgenoten Chagall, Doesburg en Schwitters. Als Antwerpenaar had ik natuurlijk ook graag Jozef Peeters daarbij gezien, en waarom niet, Guy Vandenbranden?

*

De tentoonstelling loopt nog tot 25 maart 2012.

http://www.vanabbemuseum.nl/

Jan VAN OOSTENDE

Partager cet article

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans arts plastiques
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche