Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
5 juillet 2014 6 05 /07 /juillet /2014 05:20

 

Vóór 1975 was die vraag niet aan de orde. Het was de Franse auteur/acteur Numa Sadoul (°1947) die de kat de bel aanbond, toen hij in zijn Entretiens avec Hergé. Tintin et moi (uitg. Casterman) wees op de affiniteiten tussen het werk van Hergé en dat van Benjamin Rabier.

Benjamin-Rabier.jpg

Benjamin wie? Jawel, Benjamin Rabier (1864 -1939). In zijn tijd een beroemdheid die om en bij 250 geïllustreerde albums publiceerde. Vandaag de dag kent geen kat hem nog, tenzij een legertje verzamelaars die voor een origineel album van Rabier tot 450 euro en méér betalen.

Maar wie was Rabier eigenlijk? Een geboren tekenaar, die hoewel hij reeds op 15-jarige leeftijd de Prix du dessin de la Ville de Paris won, boekhouden koos als zijn vak. Het bloed kruipt echter waar het niet gaan kan, en na een ontmoeting met de satirische tekenaar Emmanuel Poiré, beter gekend als Caran d'Ache (1858-1909), begon hij als illustrator voor diverse kranten te tekenen.

Zijn eerste tekeningen verschenen in tijdschriften als La Chronique Amusante en Le Gil Blas Illustré. Na enige tijd werd Rabier een vaste medewerker van het satirische blad Le Rire, maar zijn echte doorbraak kwam als medewerker aan het humoristische weekblad Le Pêle Mêle  in september 1895. Hij tekende ook voor de tijdschriften L'Assiette au Beurre  en Le Chat Noir.

animaux-s-amusent.jpg

Rabier is een van de voorlopers van het maken van dierenstrips. Titels van zijn boeken – in feite geen echte BD's maar teksten met illustraties – zijn o.a.: Les Animaux s'amusent, Les Contes du Pelican Rouge  en Les Contes de la Souris Bleue. Hij tekende ook de personages voor Le Roman de Renart  en illustreerde de verhalen van Jean de La Fontaine. Maar zijn beroemdste dierenpersonage is Gédéon, een eend waarvan hij in 16 albums de avonturen vertelde tot het einde van zijn leven.

vache-qui-rit.jpg

Aan Rabier hebben we ook het grappige koetje te danken dat Léon Bel in 1921 als logo gebruikte voor de doosjes smeerkaas van 'La vache qui rit'.

Toen Numa Sadoul in zijn gesprekken met Hergé wees op de verwantschap tussen de dieren die verschenen in diens Tintin au pays des Sovjets en die in de albums van Rabier, zei de vader van Kuifje: "C’est vrai. Dans ma jeunesse, j’ai beaucoup admiré Benjamin Rabier. Et j’avais un tel souvenir de ses dessins que j’ai dû y penser, en effet, en dessinant mes animaux. Ça se remarque, indéniablement ! Mais c’est la seule fois, je crois, où je lui ai fait des emprunts."

Hergé geeft dus toe dat hij beïnvloed werd door Rabier. Maar alleen voor wat zijn tekeningen van dieren betreft. Toen hij 12/13 jaar was had iemand hem eens een reeks gekleurde postkaarten gegeven, die de fabel van Le corbeau et le renard  illustreerden en, zegt hij, "J'ai été immédiatement conquis. Car ces dessins étaient très simples. Très simples, frais, robustes, joyeux, et d’une lisibilité parfaite. En quelques traits bien charpentés tout était dit : le décor était indiqué, les acteurs en place; la comédie pouvait commencer."

Maar… er is méér. Er is namelijk ook ene Tintin-Lutin, "un petit diable prénommé Martin, mais surnommé Tintin par sa mère". Dat ventje verscheen voor de eerste keer in 1898, in een album dat Tintin-Lutin getiteld was. Wanneer Sadoul Hergé confronteert met een tekening van Rabier waar het jongetje tussen zijn ouders staat, voor de schoorsteen van het salon van het gezinnetje, blijft Hergé bij hoog en bij laag volhouden dat hij van het bestaan van de voorloper van zijn Tintin niets afwist tot in 1970, toen een lezer hem op de hoogte bracht. En toch, de gelijkenis is opvallend: de kuif, de vorm van het gezicht, de golfbroek, het is er allemaal. Zelfs ligt er een wit hondje aan Lutins voeten, maar het is geen ruwharige fox-terrier zoals Bobbie.

Of Tintin/Kuifje al dan niet schatplichtig was aan Rabier, daarover heerst er geen eensgezindheid bij de Hergé-biografen en 'tintinologen'. Numa Sadoul zelf zette onder het hogergenoemde prentje van Tintin-Lutin 'Un précurseur de Tintin?'. Mét een vraagteken, jawel, maar de vraag beantwoorden doet hij niet. Hergé heeft immers op de bladzijde ervoor gepreciseerd dat de invloed van Rabier zich beperkte tot de tekeningen van de dieren. Het was vooral Rabiers 'klare lijn' die hem getroffen had, zoals hij zelf zegt in zijn voorwoord bij een heruitgave van de door Rabier geïllustreerde Fables de La Fontaine: "C’est ainsi que Benjamin Rabier est devenu, à mes yeux, un maître. Et c’est à coup sûr de cette rencontre que date mon goût pour le dessin clair et simple, un dessin qui soit compris instantanément. C’est avant toute chose cette lisibilité que je n’ai cessé de rechercher moi-même."

Ook andere Hergé-biografen (Pierre Assouline, Philippe Goddin, Albert Algoud…) gunnen Kuifjes vader het voordeel van de twijfel. Benoît Peeters schaatst er nog het gemakkelijkst omheen: Hergé "heeft geen tijd om erover na te denken," schrijft hij. "De nieuwe serie is al aangekondigd. Hij kiest de eerste de beste naam die hem invalt: Tintin, zonder te bedenken dat Benjamin Rabier die naam al heeft gebruikt." En Christophe Gervais, journalist van de krant La Nouvelle République, drukt zich als volgt uit: "Rabier a inspiré Hergé, qui, en 1929, à l'occasion de la sortie de son premier album, a redonné vie à ce personnage qui a marqué son enfance. »

Is het alweer uit eerbied voor een Heilige Koe dat de critici zo op de vlakte blijven? Of is het gewoon omdat Hergé Tintin-Lutin inderdaad niet kende vóór 1970? Overigens, zelfs al had Hergé ooit/ergens een glimp opgevangen van het guitige mannetje van Rabier, dan nog blijft 'zijn' Tintin een heel ander baasje dan zijn Franse broertje. Ja, laten we Kuifje maar de "Rolls Royce de la bande dessinée" noemen, zoals Nick Rodwell, de echtgenoot van Hergé's weduwe Fanny Vlamynck, stelt.

Frans DEPEUTER

Partager cet article

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans STRIPS - BD
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche