Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
23 novembre 2011 3 23 /11 /novembre /2011 11:27

 

De fastueuze fijnproeverij van Werner Spillemaeckers


Ik ontmoette Werner altijd op onverwachte momenten in Antwerpen en zelfs een paar keer in Brugge. Henri-Floris Jespers omschreef deze minzame man wat lacherig als de ijzeren kanselier en met zijn zwarte zware knevel had hij ook iets Pruisisch. En niet geheel toevallig had zijn eerste dichtbundel in 1961 de titel Ik ben Berlijn. Hij noemde mij steevast ‘Stijn’ en sprak dat uit als ‘Stien’ omdat hij dacht dat ik als West-Vlaming dat ook zo zou uitspreken. Want ook ik was toen nog de trotse bezitter van een snor, knevel of snoeverige snorbaard. Mijn betreurde vriend en eerste uitgever Johan Sonneville was toentertijd zelfs geabonneerd op zijn fraai en keurig uitgegeven tijdschrift ‘Artisjok’ en vond dit blijkbaar een zeer goed tijdschrift. Al bij al moet ik nu bekennen dat ik slechts twee boeken van Werner bezit en wel zijn Verzamelde gedichten 1954 – 1974 (Westerlo : Uitgeverij Saeftinge, 1974) en zijn Blad na Blad (Antwerpen : Contramine, 1983) waarin hij voor mij schreef : “Voor Hendrik (“Stijn”) Carette, collega in litteris, West-Vlaming, zeer van harte, Antwerpen, Stadsschouwburg, 8 oktober 1983”. Bij het bladeren in dit eerste hier voornoemde boek lees ik dat hij zijn eerste gedichten in 1954 zelfs onder het pseudoniem Werner Mahler publiceerde (in ‘Atomika’ en ‘Mandragora’) en de eerste strofe van het eerste gedicht ‘Melancholie’ geeft al dadelijk zijn sfeer weer :

 

Tien vrouwen in zwart roerden de trom.

Tien klokken in brons en ’t aartsbisdom

verdwenen in diepten van abstractivisme.

 

Ook in de bundel ‘Veranda’ van twintig jaar later is zijn stameltaal nog zeer fris met woordspelingen en uitroepen als “oh / photo” of de zeer klankrijke eindregel met het onvergetelijke vers “terwijl de mussen children children”. En zelfs zijn geestige spijskaarten blijven levendig, ik denk dan aan het dessert van de derde spijskaart dat gewoon uit “kliekjes en klakjes” bestaat. Of het dessert van de vierde spijskaart dat heel ongewoon uit een “brandend brahmsbos” bestaat. Werner was een Antwerpenaar die ook wel eens naar het voor hem vermoedelijk wat exotische West-Vlaanderen trok om Clem Schouwenaars op te zoeken in Lo-Reninge of Renaat Ramon in Brugge. En wie opnieuw bladert en leest in zijn bundel Blad na Blad zal algauw op het prachtige gedenkgedicht ‘Vladslo’ vallen waar Werner de bekende begraafplaats ( hij zou hier monkelen en glimlachen bij het horen van het Duitse woord Friedhof) bezocht moet hebben om dit lange bevreemdende gedicht te kunnen schrijven. Het kan niet anders. Hierna volgen de drie laatste strofen die duidelijk bewijzen en illustreren dat Werner een zeldzaam onderschat dichter was en is geweest. Ziehier het licht spottende en tegelijkertijd toch ook weer zeer eerbiedige einde van dit gedicht:

 

ik meende dat hij het meende

en moest even hoesten en nietzschen

bij de poort klapte zijn taaltje potdicht

(de radio van na de bevrijding was wat anders)

ik stapte van de nieuwe clerus weg en liet hem

klaarkomen met zichzelf of met heel vladslo

maar niet met mij

 

opzij van mij door licht van hagen

en sluitend gebladerte dreven

blad na blad duizende namen voorbij

 

En er is in deze bundel nog een ander gedicht te vinden en wel het gedicht ‘Oplossen in water’ dat mij uitermate charmeert en fascineert door Werners zin voor humor maar ook zijn hang naar ernst (de ernst van Ernst Jünger, maar ook de ernst van Ernst Niekisch of de ernst van een Ernst Bloch) in één adem of in de ademtocht van één gedicht en hier citeer ik enkel de eerste en de laatste versregel ( het gedicht moet u zelf maar lezen en beleven) :

wees mens maar met mate

 

(…)

 

bel ons tijdens de schaarse kantooruren

 

(het hele gedicht zonder eindpunt en zonder één hoofdletter!).

 

Werner was waarlijk een fijnproever en dit op alle domeinen. Ook in zijn omgang met dames was hij een heer in het verkeer en een handkus verleende hij als een Pruisische landjonker of een Baltische baron slechts als hij oordeelde dat het passend en billijk was.

Werner hield zèlf ook van aanspreektitels en het feit dat iemand echt (geen flauwe grappen) ook ooit senator, minister of generaal was geweest gaf hem als het ware een geheim genoegen en deze aanspreektitels deden nog lang na de ontmoeting zijn ogen twinkelen als ten tijde van Goethe en Schiller. Zo herinner ik mij nog goed dat ik ooit naar een open vergadering van het letterkundig tijdschrift Diogenes naar Antwerpen kwam in het gezelschap van generaal-vliegenier Piet de Groof (die onder de schuilnaam Walter Korun ook zelf ooit gedichten had geschreven) en dat Werner mij (toen de generaal even naar het toilet moest) dadelijk bij de mouw nam en mij op fluistertoon vroeg : “Hendrik (dit keer zei hij niet Stijn, want Werner was heel ernstig) is deze man echt een generaal en is het geen kolonel of majoor? “ En ik antwoordde , echt waar Werner, echt waar … En zijn blik werd toen wat wazig en toen ook Henri dit feit meteen plechtig bevestigde, zag ik dat hij zijn bewondering voor iemand die deze titel of graad van het A.B.L. (Armée Belge -Belgisch Leger) mocht dragen nauwelijks kon verbergen. Dit is natuurlijk maar een anekdote, maar Werner hield van zo’n onverwachte ontmoetingen. De laatste keer dat ik hem zag was hij zelfs echt bezorgd en ongerust over hoe ik nog met mijn auto naar het verre gevaarlijke Brussel kon rijden. En hij schudde zijn niet zo wankel hoofd en bekeek mij onderzoekend. En nu las ik plots (natuurlijk niet in onze kwaliteitskranten zonder enige kwaliteit) in de Mededelingen dat Werner zomaar overleden is. Dat de dood voor Werner, die een Boogschutter was, in de maand november moest komen, is niet zo erg, wat erger is en mij zelfs mateloos ergert is dat deze stille dichter en charmante man al te onbekend, onbegrepen en onbemind is gebleven in deze klamme dorpen van dit kwaadaardige en vijandelijke vaderland.

De dood bespringt ons als een roofdier op de borst en op de schouders.

Hendrik CARETTE

Partager cet article

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans littérature
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche