Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
20 août 2011 6 20 /08 /août /2011 23:58

 

 

Guido Lauwaert is niet alleen druk bezig met de herwerking van een nieuwe roman met sterk autobiografische inslag. Eigenlijk kan je spreken van auto-fictie. Ook het hierna gepubliceerde gedicht 'Schoenen' staat in het teken van de actieve terugblik die bezinning heet. Juister nog: zowel in de roman als in het gedicht gaat het om het oproepen en vastleggen van een wordingsproces: van stoute zoon uit de lagere burgerij die nauwelijks las en zijn lager middelbaar niet eens afmaakte, tot de man die weliswaar niet verslaafd maar verslingerd is aan lezen (en aan jazz en klassieke muziek, Bach voorop).

De lezing van een geruime tijd geleden bij Roularta Books verschenen catalogus 'die het midden houdt tussen een historisch boek en een roman enerzijds, en een kijk- en ideeënboek anderzijds' was voor Lauwaert wellicht wat Simenon omschrijft als 'le moment du déclic'. (1)

*

'Passiespel', zo luidde de werktitel van het gedicht. Guido Lauwaert deelde mij toen mee (hij citeerde daarbij de vertaling van Ulysses door Paul Claes & Mon Nys):

Voor dit gedicht ben ik, al schrijvend, beïnvloed door Ulysses van James Joyce. De beroemde roman begint met een variante op een katholiek ritueel:

Statig kwam de dikke Buck Milligan uit het trapgat. Hij droeg een kom zeepschuim waarop een spiegel en een scheermes gekruist lagen. Een gele kamerjas, die loshing, werd van achteren opgetild door de lauwe ochtendbries. Hij hield de kom omhoog en psalmodieerde: - Introibo ad altare Dei.’

De eerste twee zinnen van mijn gedicht verwijzen naar de verhalen die de jongens van de basisschool in de godsdienstles op gestrenge toon in het hoofd geslagen kregen. Wat verder (Muur van Geraardsbergen) zitten we in de puberteit en daarop volgt de overgang naar de volwassenheid. Vanaf ‘Als ik schrijf draag ik schoenen’ begint de derde leeftijd. Dan duik ik in het slot van episode drie van Ulysses. Ik heb de zee bereikt. In dit geval, de Ierse zee – het strand van Sandymount.

'Hij keerde het hoofd over een schouder, regardant, omziend. Door de lucht schoven de hoge ra’s van een driemaster, zijn zeilen aan de zalingen geheid, havenwaarts, tegen de stroom in, stil schuivend , een stil schip.'

 

SchoenenLauwaert

 

Schoenen

 

Pontius Pilatus waste zijn handen in onschuld.

Jezus Christus waste de voeten van zijn leerlingen.

Lafheid en Liefde in twee zinnen.

Evenveel als het aantal voeten van de mens.

Tenzij je in de val bent getrapt.

Dan heb je er maar één, of geen.

Mijn voeten heb ik hartelijk lief.

Twee rotsen in de branding van Sandymount.

Vanuit de eeuwigheid inlopend de eeuwigheid.

Niet gauw zijn mijn voeten tevreden.

Après vous, monsieur Chaussure. – After you, mister Shoe.

Een familietrek. Mijn vader zei:

Wil je een vrouw versieren, kijk dan naar haar schoenen.

De altviool van het kamerorkest.’

Hij zei het toen we de Muur van Geraardsbergen beklommen.

Twaalf, was ik. Mijn schoenen zelf gekozen. De eerste keer.

Kijken naar de schoenen van vrouwen. Zonder pardon.

Vuile schoenen naast mijn bed duld ik niet.

Rij aan rij, in het rek, de rug gekeerd naar mij.

De held kruipt in zijn pantoffels. Winter wol. Lente linnen.

Zomer espadrille. Herfst pacotille.

Kwaliteit houdt stand tot de laatste vezel!’

zei de graaf. Kaarsrecht, in een lucht van schimmel.

Zie ik mensen met sokken in sandalen krijg ik moordgedachten.

Het wekelijks poetsen is een daad van erkenning.

Aan de staat van bevinding word ik herkend.

Altijd tegendraads kies ik voor twee verschillende schoenen.

En diverse sokken. Twee kleuren. Zelfde snit. Balans in beweging.

Loop ik vaak naast mijn schoenen? Zij zijn wij.

Leren zolen, waarop een extra zooltje ligt.

Alles van waarde eist weelde.

Bombay: Walking shoes? No leather bottom, sir!

Rubber! Thick but flexible. Very chique! Good for foot, sir!

Ik stijg en daal op hun schouders.

Als ik schrijf draag ik schoenen.

Retardering – regardant - retroversie.

De voeten zijn een deel van de hersens.

Je moet voelen dat je schoenen houden van je voeten.

Twee schoenen, tweemaster… strandwaarts.

Ik hoor mijn schoenen schelpen… krek, krak… krak, krek.

Ze waadden een weinig het water in.

Nat zand op de schoenen van Alfred Sargent – est 1899

Mijn schoenmaat is een kwestie van tellen. Looplijnen.

 

Guido Lauwaert-copie-2

 

Lauwaert is ervan overtuigd dat wanneer je als schrijver een plan opstelt, het gegarandeerd foutloopt. Het ene moet uit het andere rollen. Het structurele parallellisme (Joyce) is één, het wrakhout uit het verleden is iets anders. 'Retroversie' schrijft Lauwaert. Flash-backs, inderdaad.

Wanneer hij schrijft: 'Kwaliteit houdt stand tot de laatste vezel! /zei de graaf. Kaarsrecht, in een lucht van schimmel', dan verwijst hij naar een concrete situatie. Kort na zijn vestiging in Gent leerde Lauwaert graaf Adhemar d'Alcantara (2) kennen die hij af en toe op zijn kasteel in Lembeke bezocht.

'Zijn reactie kwam er na mijn opmerking dat ik bij mijn volgende bezoek een paar nieuwe sloffers zou meebrengen. Hij bedankte maar wees het aanbod af op diplomatieke wijze...'

*

Guido kocht inderdaad wandelschoenen in Bombay (Mumbai), in een winkeltje waar hij naartoe gevoerd werd door een Vespataxi (zijn chauffeur kreeg stiekem wat zakgeld toegestopt van de verkoper.) Hij had een reisbeurs gekregen van het ministerie van Cultuur. Hoofd van de Dienst Letteren Bob Elsen, de opvolger van Bert Decorte, was hem niet zo gunstig gezind, maar Lauwaert kon rekenen op een ingreep van secretaris-generaal Eric van Lerberghe... Ik heb Bob en Eric goed gekend, (waarom zou ik hier hun voornaam niet gebruiken, wij tutoyeerden elkaar, ook bij formele gelegenheden), en kan mij dus levendig inbeelden hoe zij qua temperament, als het ware organisch voorbestemd waren om het fenomeen Lauwaert op een totaal andere wijze te percipiëren.

'Ik moest uiteraard een formele aanvraag indienen, met motivatie, aldus Lauwaert. Die luidde: 'Onderzoek naar de Indische invloed op het werk van Paul van Ostaijen'. Na terugkeer moest ik een verslag schrijven. Dat deed ik ook. Bondig: 'Geen invloed'. Bob Elsen razend.'

 

*

Freud wees op de sexuele, fallische en vaginale symboliek van schoenen. In de droomduiding worden ze ook in verband gebracht met de queeste naar de zusterziel. Schoenen bevorderen ook het evenwicht. 'Als ik schrijf draag ik schoenen'. De schrijver moet inderdaad vast in zijn schoenen staan – en met beide voeten op de grond staan. Voeten staan ook symbool voor de regressie naar de oorsprong, naar de afkomst, aldus Jung. Back to the roots, terugblik. 'Ik stijg en daal op hun schouders', schrijft Lauwaert, ze 'zijn een deel van de hersens'... Van kop tot teen.

*

De sociale code(ring) van het schoeisel loopt als een rode draad door Lauwaerts gedicht. Naast een peiling naar de schoen als symbool is een sociologische benadering van schoeisels immers al even betekenisvol als revelerend. 'Kwaliteit houdt stand tot de laatste vezel'. De verwijzing van Lauwaert naar zijn kwaliteitsschoenen van Alfred Sargent onderstreept nogmaals de sociale dimensie van het schoeisel. Dit merk staat al meer dan honderd jaar garant voor een hoogwaardige, artisanaal vervaardigde schoen waarbij vooral de naaimethode heel bijzonder is. De lederen rand van de schoen wordt vastgenaaid aan het bovenleder en aan de harde binnenzool. Nadien wordt de buitenzool aan de rand genaaid. De persoonlijkheid van de drager wordt als het ware omwonden, ingekapseld en ingewikkeld, zodat hij nog slechts verhullend spreekt. Elke verhulling houdt echter willens nillens een aantal onthullende, onrechtstreekse mededelingen in.

*

In het gedicht 'Schoenen' schept Guido Lauwaert mine de rien (en wellicht tot eigen verrassende verwondering) orde in de/zijn chaos: back to the roots, flash-backs, betekenisvolle anekdotiek, bezinning en evaluatie: zelfportret, gevleid natuurlijk – en juist daarom openhartig en verhelderend.

*

In de komende dagen wordt 'Schoenen' gedrukt in een oplage van 20, 30, 40 exemplaren op diverse formaten

.

Henri-Floris JESPERS

  1. zie de blog 'Shoes or no Shoes' van 15 augustus.

http://mededelingen.over-blog.com/article-shoes-or-not-shoes-81455327.html

 

(2) Verzetsman (groep Socrates) graaf Aldemar d'Alcantara (°1920), burgemeester van Lembeke (1964-1965), was minister van Middenstand in de regeringen Harmel-Spinoy (1965-1966) en Van den Boeynants-De Clercq (1966-1968).


Beknopte bibliografie van Guido Lauwaert.

 Beknopt? Ja, ik heb alleen mijn eigen bibliotheek geraadpleegd... * Job & Jaweh, Antwerpen, Walter Soethoudt, 1977, 37 pp. De genesis. Een godeloos stuk, privé-druk, s.l., 1985, ongepagineerd. Portretten van een gestoorde natuur, Antwerpen / Baarn, HouteKiet, 1989, 151 pp. Opstijgend vocht, Antwerpen / Harmelen, 1990, 142 pp. Avenue Claus, Antwerpen / Harmelen, 1990, 58 pp.  Villa Elsschot, Amsterdam, Bas Lubberhuizen, 1991, 86 pp. De reistas, Antwerpen / Harmelen, Fantom, 1994, 76 pp. Verloren kinderen, Antwerpen / Harmelen, Fantom, 1994, 79 pp.  Een helder hart, Amsterdam / Antwerpen, Nijgh & Van Ditmar / Dedalus, 1995, 191 pp. Patisserie Sobrie, Antwerpen / Harmelen, Fantom, 1996, 94 pp. 
Partager cet article
Repost0

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche