Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
21 juin 2010 1 21 /06 /juin /2010 15:51

In Zomergasten van Maksim Gorki brengt een groep vrienden uit de gegoede klasse de zomer door in een buitenverblijf op het Russische platteland. Zij praten over de kinderen, de liefde, het leven onder het nuttigen van een hap en een slok. Toch gedraagt het gezelschap zich nerveus. Hun positie is in gevaar door de onvrede van de arbeiders- en boerenstand. Onze recensent is gaan kijken en ventileerde zijn mening op een niet gebruikelijk wijze.

Elsschot 28-5-2010 063Guido Lauwaert, Antwerpen, 28 mei 2010

Lauwaert: Jij bent vorige week naar de voorstelling Zomergasten van tg Stan geweest.

Guido: Klopt.

Lauwaert: Ik dacht dat jij uitgekeken was op dit gezelschap.

Guido: Klopt nogmaals.

Lauwaert: Heb je dan geen avond verspild?

Guido: Theater is mijn leven. Mijn moeder zei ooit: Zet onze Guido in een theater en hij is gezond.

Lauwaert: Was er dan geen andere voorstelling die dag?

Guido: Misschien. Maar de zaak is dat Gorki mij uitermate boeit.

Lauwaert: Om zijn literaire kwaliteiten?

Guido: Integendeel. Die zijn niet erg groot. Geboren in 1868, groeide hij op in een sociale broeitijd. Daar maakte hij gretig gebruik van. Maar diepgaand is zijn werk niet. Zijn artikelen over politieke en maatschappelijke vraagstukken zijn niet erg interessant en volgen de politieke evolutie. Hij liep dus niet voorop in de stoet maar aan het achtereinde. Zijn zuiver literaire werk zijn oppervlakkige schetsen uit het volksleven. Daar had hij flink wat succes mee, omdat het publiek verhalen en toneelstukken met een tragische ondertoon beu was. Het had wat anders aan zijn hoofd.

Lauwaert: Maar hij was een socialist tot in de kist.

Guido: Dat dacht je maar. Hij had twee gezichten. Langs de ene kant was hij een steunpilaar voor progressieve schrijvers als de dichter Majakovski – langs de andere kant was hij een communist die trouw de lijn van de partij volgde. Dat voel je zeer goed aan in zijn uitspraken. Tegen Majakovski zei hij een jaar voor de oktoberrevolutie dat hij ‘een grootse, maar een heel moeilijke toekomst tegemoet ging.’ Dat klinkt als een waarschuwing. Ongetwijfeld gefocust op de levenswijze en het literair gehalte van de dichter, maar beide zouden hem in conflict brengen met de partij. Wat ook gebeurde. Gorki was dus eerder een opportunist dan een socialist. Cru uitgedrukt, een lafaard.

Lauwaert: En voor zulke kerels maak jij tijd?

Guido: Het is beter je vijanden te kennen dan je vrienden.

Lauwaert: Zijn toneelwerk wordt nochtans regelmatig opgevoerd.

Guido: Zeer onregelmatig. Wanneer een gezelschap een paar jaar geen stuk van Tsjechov wil programmeren.

Lauwaert: Hij is kwalitatief van een ander niveau?

Guido: Ongetwijfeld. De stukken van Tsjechov zijn scherper, graven dieper, tot op het merg van het gebeente. Er staat geen woord teveel in. Gorki daarentegen is langdradig en de sociale aanklachten in zijn romans als in zijn toneelstukken zijn oppervlakkig. Psychologie moet je bij Gorki niet zoeken. Daardoor is zijn werk gedateerd, niet relevant meer, historisch onbruikbaar, kortom, verouderd.

Lauwaert: En toch is zijn Zomergasten op het repertoire van tg Stan beland?

Guido: Gorki en Stan zijn twee handen op één buik.

Lauwaert: Is dat niet wat arrogant uitgedrukt?

Guido: Voor wie niet verder kijkt dan zijn neus lang is. Kijk, tg Stan heeft duidelijk gekozen voor het vulgaire, niet in de betekenis van ‘gemeen’ maar van ‘volks’. Daar is niets mis mee. De fout die het gezelschap echter maakt is dat het pronkt met die keuze, en de keuze van zijn stukken ook afhankelijk stelt ten dienste van de parade van zijn acteurs. Een parade die zowel lichamelijk als taalkundig is. Extreem gelul, in een bedje van sarcasme en relativering. Het bedje kraakt echter en het zakt ineen door herhaald gebruik.

Lauwaert: Kortom, een verspilde avond?

Guido: Helemaal niet. Ik heb mij kostelijk geamuseerd. Geen leedvermaak. Soms ga ik kijken om na te gaan of mijn eerdere standpunt aan bijsturing toe is. Dat zou ik maar al te graag willen. Verrassing en verbazing zijn pijnstillers voor iemand die gruwt van routine en voorspelbaarheid.

Lauwaert: Maar dat is met deze voorstelling van tg Stan niet het geval?

Guido: Mijn standpunt werd versterkt. Hoewel ruim een derde van het stuk werd geschrapt, blijft het gevoel hangen dat een zin wordt gezegd in functie van de volgende. Daar is een publiek voor, een zeer jong publiek, wat ik dan weer begrijp. We leven opnieuw in een tijd van oppervlakkig vertoon. De jeugd is gauw tevreden. Om met de woorden van Céline uit zijn Voyage au bout de la nuit te spreken: ‘Jonge mensen hebben altijd zo’n haast om een nummertje te maken, dat ze niet erg kieskeurig zijn als het om stijl en decor gaat. Om te beginnen komen ze op bevel klaar.’

Lauwaert: Boden het decor en de rekwisieten dan geen troost?

Guido: Armoede en miserie! Opzettelijk ongetwijfeld, maar waardeloos en door de opzettelijkheid dubbel zo pijnlijk. De acteurs sleurden aan en af met bric-à-brac, een minuut stilstaan was er niet bij, wat zeer storend was voor de concentratie. Zoals stilte, volgens Elsschot, niet verbeterd kan worden, is stilstaan een bewijs van stijl. Bovendien ging een ton tabak in rook op. Pijnlijk voor de rokers in de zaal, zegt deze niet-roker.

Lauwaert: En de acteerprestaties, vielen die een beetje mee?

Guido: Uit een harnas is het moeilijk raken. Iedereen speelde op automatische piloot, waarvan sommige slijtagetrekjes vertoonde. Zoals Damiaan De Schrijver die voor de zoveel maal pronkte met zijn dikke pens, Tine Embrechts wiens raderwerk een radar mankeert, waardoor ze om de vijf voet een motorische storing vertoont. Dat kon er nog mee door. Erger was de schabouwelijk dictie van Minke Kruyver. De enige die er mee door kon was Sarah De Roo. Zij beperkte haar actie tot een minimum en had veel variatie in de stem.

Lauwaert: Af te raden dus, deze productie.

Guido: Au contraire! De lezer moet gaan kijken of er enige waarheid schuilt in mijn mening. Kritische kritieke zijn hoe dan ook interessanter dan lovende. Let vooral op voor lovende met een hoog hoeragehalte. De nieuwste trend by the way van De Morgen. Via de hoofdredactie zijn de recensenten opgedragen alleen nog enthousiasmerende recensies te schrijven. Kritiek is duidelijk in de verdrukking. Op twee fronten. Het front van de hoofdredactie en die van gezelschappen in de rimpels van de marge. Dat mocht uw dienaar ondervinden na de voorstelling.

Lauwaert: Zo! Is er wat voorgevallen?

Guido: Niets om wakker van te liggen, maar wel vervelend. En vooral beschamend voor sommige leden van tg Stan. Ruim een kwartier scholden ze uw recensent het vel van zijn lijf. Om eerdere kritieken. Vooral deze over een vorige productie, We hebben een/het boek [niet] gelezen had hun blijkbaar diep geraakt. Eindelijk konden ze hun gram kwijt.

Lauwaert: Arme man.

Guido: Maak je geen zorgen. Het was een voorstelling uit het leven gegrepen. Zonder dat ze het zelf beseften. Want daar moet je nuchter voor zijn. Ook als je een glas teveel op hebt.

Guido LAUWAERT


Lees de gewraakte kritiek:

http://mededelingen.over-blog.com/article-guido-lauwaert-we-hebben-een-het-boek-niet-gelezen-

Partager cet article
Repost0

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche