Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
31 juillet 2011 7 31 /07 /juillet /2011 16:39

In de boeiende reeks 'Vlaamse filosofen over hun denken' staat deze week in Knack (27 juli) een interview te lezen met Hubert Dethier, waarin hij openhartig en sereen spreekt over zijn religieus atheïsme, zijn lidmaatschap van de loge, de leer van de dubbele waarheid en de actualiteit van het marxisme – en over zijn bijzondere relatie met zijn zwaar mentaal gehandicapte zoon die centraal in zijn leven staat:

Ik kan met hem niet praten, zoals ik met u praat. Maar wij kijken bijvoorbeeld graag samen naar de koersen naar avonturenfilms. En dan leg ik hem alles uit wat er gebeurt, op zijn niveau. Hij kan zijn gedachten moeilijk onder woorden brengen, maar toch kunnen wij samen over de meest onwaarschijnlijke dingen redeneren. Dat is vandaag mijn grote geluk.

Dethier-1x.jpgHubert Dethier (°1933) doceerde aan de Vrije Universiteit Brussel en aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is gedreven door een onstilbare intellectuele nieuwsgierigheid en zijn onderzoeksactiviteiten bestrijken dan ook een verbluffend aantal vakgebieden: van de wijsbegeerte, via de kunsttheorie tot de semiotiek. In 1997 kreeg hij de tweejaarlijkse prijs van het Vrijzinnig Humanisme, een onderscheiding die hij o.m. deelt met Leo Apostel (1995), Hubert Lampo (2001), Jaap Kruithof (2007) en Etienne Vermeersch (2011).

Flam.jpgProf. dr. Leopold Flam

Tussen 1994 en 2002 verschenen de eerste vier delen van de cyclus De beet van de adder (VUBpress). Vorig jaar verscheen dan het vijfde en laatste deel van Dethiers filosofisch levenswerk: Op de gelukzalige eilanden: Leopold Flam en de utopie.

In het interview van Joël De Ceulaer komt Leopold Flam (1912-1995) prominent aan bod. Dethier brengt een lucide hulde aan de man bij wie hij doctoreerde

Hij was mijn grote leermeester. Hij heeft mij onder zijn hoede genomen en ik mag wel zeggen dat ik van hem hield. Al is het uiteindelijk tot een breuk tussen ons gekomen. Flam was een bijzonder moeilijke man. […] Hij is twee keer opgepakt. Eén keer werd hij als Jood naar de Dossinkazerne in Mechelen gevoerd. Door de tussenkomst van koningin Elisabeth kon hij ontkomen. Een tweede keer werd hij opgepakt als verzetsman en naar Buchenwald gevoerd. Gelukkig hebben de Duitsers nooit de link gelegd met die eerste arrestatie, want hadden ze de tweede keer geweten dat hij Jood was, dan was hij naar een vernietigingskamp gestuurd. In Buchenwald kon hij nog overleven. Hij heeft die vernederende ervaring nooit kunnen verwerken. Als verzetsman werd hij gefolterd, maar toch heeft hij niemand van zijn vrienden verraden. Later leed hij wel aan een omsingelingscomplex, iedereen was voor hem een potentiële verrader. Hij zag overal complotten, ondanks de vriendschap die je met hem kon hebben. Maar hij kon lesgeven als geen ander, Flam, dat was echt het zware geschut. Hij deed ons de filosofische wereld ontdekken. In de meeste cursussen wordende filosofen gepresenteerd als een soort wassen beelden bij Madame Tussauds. Bij Flam kwamen ze tot leven.

In Flams gespletenheid – 'een demonische werkijver de ene dag,een volkomen verlies van zelfvertrouwen de andere dag' – erkent Dethier zichzelf:

Ik heb dat ook. Momenten van groot enthousiasme en momenten dat de nachtelijke gedachten mij overmannen. […] Ik heb natuurlijk nooit zo hard afgezien als Flam, maar soms, als ik het moeilijk heb, denk ik aan hem.

*

Een oppervlakkig atheïsme, 'dat vind ik vaak ook maar geleuter, hoor', aldus Dethier die in de voetsporen van Flam in 1995 De geschiedenis van het atheïsme(Hadewych) publiceerde.

Welja, er is een vorm van atheïsme die de grote vragen gewoon ontkent of omzeilt. Een vorm van atheïsme die gewoon stelt dat God een soort Sinterklaas is en dat geloof in feite iets voor kinderen is, dat religie hoort bij de kinderjaren van de mensheid. Dat is het atheïsme van Richard Dawkins. En dat vind ik geen waardevolle analyse. Er zit in religieuze teksten vaak zo veel on,zocht, zo veel leed – ik heb daar altijd veel belangstelling voor gehad. Het is ook niet eenvoudig om een radicaal vrije geest te zijn. Een vrije geest lijkt in feite een beetje op kapitein Haddock in Kuifje: die boorde ook voortdurend gaatjes in zijn eigen boot. Dat doet een atheïst soms eigenlijk ook: zijn eigen boot saboteren.

*

Een reeks als 'Vlaamse filosofen over hun denken' is zowat een witte raaf in de Vlaamse media. Kopen dus, Knack, meteen.

HFJ

KnackDethier.jpg

Partager cet article
Repost0

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche