Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
3 novembre 2011 4 03 /11 /novembre /2011 20:31

 

Lauwaert.jpg

Guido Lauwaert

Mijn standpunt samengevat in De moord op de roman heeft voor flink wat commotie gezorgd. Ik merk dat niet zo meteen, want niet ‘bevriend’ met Facebook et cetera. Maar de heibel bereikt mij, want elk kreet heeft een echo, waar en in welke omgeving hij ook geuit wordt. De reacties zorgden voor een vervolgstuk. Eigenlijk is het een never ending story. Wat opmerkelijk is, is dat in tijden van crisis de cultuursector als eerste moet boeten, terwijl de kunstenaar en de auteur geen schuld treft. Au contraire… de kunstsector is altijd een belangrijke geldmaker geweest, en dat niet alleen, hij zorgt voor heel wat werkgelegenheid. Wat ik mevrouw Schauvliege, minister van Cultuur, bij een ontmoeting in Polen heb gezegd, geldt nog steeds: ‘In tijden van crisis moet er meer i.p.v. minder geïnvesteerd worden in de kunsten.’

Juist door zijn kritische kijk kan de kunstsector de vinger leggen op de wonde en de economische én financiële én politieke wereld helpen. Maar daar is men blijkbaar blind.

Een probleem moet je zelf oplossen, zoveel is zeker, maar zonder hulp lukt het niet. Kijk maar in de geschiedenis. Om maar één voorbeeld te noemen: zonder de hulp van Hollywood, en hoogstaande films als Casablanca, zou de Amerikaanse president heel wat meer moeite hebben gehad om zijn volk te overtuigen dat de U.S. Europa moest redden van de tirannie der nazi’s.

*

Wie denkt dat ik overdrijf komt bedrogen uit. De dramatische toestand zoals ik die schetste is wereldwijd. Wie wil weten hoe het bv. in Amerika gesteld is, leest De Boeken Business – Hoe het grote geld het boekenvak en het lezen heeft veranderd van André Schiffrin. Het dateert al van 2001, maar is pas tien jaar [!] later vertaald en uitgegeven door Wereldbibliotheek.

Van de achterflap:

In 1961 kwam de auteur als uitgever aan het hoofd te staan van Pantheon Books, de Amerikaanse uitgever van literaire grootheden als Günter Grass, Marguerite Duras en Simone de Beauvoir. Dertig jaar later nam hij ontslag omdat hij niet langer de verantwoordelijkheid kon dragen voor deze prachtige uitgeverij, die door het Grote Geld een richting was opgedrongen die het steeds moeilijker maakte boeken te publiceren die er echt niet toe doen.’

Over de nieuwe toestand, en dat niet alleen bij Pantheon:

Er waren tientallen uitgeverijen [de meeste hebben inmiddels hun zelfstandige positie verloren] die intellectueel belangrijke boeken produceerden. Sommige, zoals Mac-Graw-Hill dat grote schrijvers als Vladimir Nabokov publiceerde, brengen nu boeken voor de zakelijke en technische markt uit. Andere, zoals Schoken, Dutton en Quadrangle, zijn onderdeel geworden van een groter conglomeraat en zijn hun eigen identiteit volledig kwijtgeraakt.’

Een tweede citaat dat treft als een mokerslag:

De eis dat ieder product moest bijdragen aan de jaarlijkse groei van verkoop- en winstcijfers, dwong de onderdelen van de uitgeverij elkaar na te apen en te wedijveren om de meest lucratieve titels.’

Het gevolg is, zo stelt André Schiffrin, is dat mensen zonder een hoog Bekendheidsgehalte in de media, met voorop de televisie, niet eens een eerste boek uitgegeven kregen en dus geen ‘auteur’ konden worden. De huidige politiek in het boekenvak is daarom een vorm van censuur. Maar het kan soms misgaan. Enig leedvermaak mag, want de uitgever heeft met zijn politiek het zijne. En leedvermaak kan ook een troost zijn, al blijft het een magere. Zo kreeg Nancy Reagan’, schrijft de auteur,

drie miljoen dollar voor haar memoires, een bedrag dat bij lange na niet werd terugverdiend en iemand de geestige vraag ontlokte of het hier ging om een voorschot op de royalty’s of om een beloning voor de diensten die de Reagans de superrijken hadden verleend.’

De boekenpogrom leidt vaak tot frustratie en schuldgevoel, wat ook de zeer gewaarde voormalige uitgever is overkomen:

Toen ik Alberto Vitale [een Italiaanse bankier met een Al Capone-mentaliteit, gl] voor het eerst ontmoette, in de luxueuze woning van Newhouse in East Side, begroette hij me met de woorden: “Aha, Pantheon, waar al die prachtige boeken vandaan komen.” Ik beschouwde dat toen als een compliment, maar het was in feite een beschuldiging.’

Tot slot, een citaat uit Sterven of liegen van Louis-Ferdinand Céline, om deze treurzang niet in zijn eigen tranen te laten verdrinken. Het boek is een verzameling brieven, interviews en documenten, oorspronkelijk uitgegeven door Gallimard, in het Nederlands in 1994 verschenen in de prachtserie Privé-domein van Uitgeverij De Arbeiderspers. Het toont aan dat je altijd moet opletten met uitgevers die tevens eigenaar zijn. Het citaat is geknipt uit een interview van André Brissaud met de schrijver van Voyage au bout de la nuit. Het verscheen in Bulletin du Club du meilleur livre, oktober 1954:

Kortom, als u goed kijkt, ziet u talloze schrijvers in de nesten raken, terwijl u zelden een uitgever onder de bruggen aantreft… is dat niet maf? Ik heb het er met Gaston Gallimard over gehad… Gaston kan erover meepraten, reken maar! Ze hebben hem nota bene de bijnaam “haai” gegeven, een verslinder van uitgevers is ‘t, Gaston, die slaat ie naar binnen alsof het plankton was! Gaston! oh! die verkommert niet!... je hoeft maar te kijken wat voor een automobiel hij zich veroorlooft!... een ‘”super-de-luxe” haaieslee… met van die tanden voor de radiateur en een dak, formidabel, als een glinsterend pantser, goed in de was!... jezusallemachtig!.. – Hij is een mecenas, Gaston, dat is bekend, maar hij is ook een zakenman, Gaston, en hij wilde dat mijn rotzooi goed zou verkopen. Hij wilde dat ik zo gauw mogelijk op de radio kwam, daar wat geleuter zou ophangen, het gaf niet waarover, er mijn naam goed zou spellen, dat ik me meteen achter de microfoon vandaan zou laten filmen, in detail, mijn kindertijd, mijn puberteit, mijn volwassen jaren, elk voorvalletje… en waarom zou Ferdinand niet ook op de televisie verschijnen?’

Overigens ben ik van mening dat kook-, moestuin- en dieetboeken niet thuishoren op de Boekenbeurs. Daar zijn andere beurzen voor, zoals de Floraliën, de Bouwbeurs en de beurzen waar de buik belangrijker is dan het hoofd.

Guido LAUWAERT

Partager cet article
Repost0

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche