Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
16 janvier 2009 5 16 /01 /janvier /2009 19:30

Ondertussen was Marcel van Maele als prozaïst gedebuteerd met Kraamanijs (1966), net op tijd om door professor R.F. Lissens vermeld te worden in de vierde druk van De Vlaamse letterkunde van 1780 tot heden. In die korte roman brengt Van Maele verslag over zijn ervaringen in de psychiatrische afdeling van het Brugmann ziekenhuis te Brussel. Bepaalde critici hadden het over een psychiatrische warwinkel, zo niet B.F. van Vlierden, alias Bernard Kemp. In zijn Poëtica van de Vlaamse roman gewaagde hij van een soort ‘epistemologie in de kunstmatige tuinen van de roes’. Hij stipt aan dat de trance hier niet bewerkt wordt ‘door een systematische zelfopwinding met taal zoals bij Raes en Krijgelmans, maar door de werking van verdovende middelen’. Het gaat eigenlijk ‘om de roes van een gedrogeerde die een nieuwe wereld in een “nieuwe taal” ontwerpt’, om een ‘methode voor een volmaakter ervaring van een andere dan de banale werkelijkheid’, waarbij ‘de poging om de grens van de kennis te verleggen […] buiten het zuiver literaire experiment’ ligt. ‘In de vicieuze cirkel tussen roes en kater plooit dit schrijven zich echter op zichzelf terug, en wil bewust een nieuwe orde scheppen in een taal die “ontsmet is van de logica”.’ Die nieuwe taal, ‘een leger witte woorden’ betracht niet alleen ‘een nieuwe wereld […]op te roepen’, maar verzet zich tevens ‘tegen de “mooie” woorden’. Ze verwijst immers naar ‘een niet-authentieke wereld’, de ‘waardeloze wereld’ van het gezond verstaan. ‘Dit “hot” proza’ van Van Maele is gericht ‘op het stichten van een nieuwe werkelijkheid die de oude terugwerpt in het niets waar ze mee samenvalt’, aldus Van Vlierden.1

‘De synthese van de existentiële wanhoop’, zo typeert Hector-Jan Loreis Kraamanijs, waarin ‘de semi-autobiografische gedeelten naar de keel grijpen’. Hij wijst terecht op de readymades’s die de doorlopende verhaallijn doorspekken: allerlei reclame, cafépraat, flarden gesprekken opgevangen in een tram, opschriften en graffiti, krantenknipsels, enzovoort. Hier had Loreis trouwens een parallel kunnen trekken met technieken uit de plastische kunst, die ongetwijfeld relevant waren voor Van Maele.2

Henri-Floris JESPERS

(wordt vervolgd)

1 B. F. VAN VLIERDEN, Van In ’t Wonderjaer tot De Verwondering. Een poëtica van de Vlaamse roman, Antwerpen, De Nederlandsche Boekhandel, 1969, p. 178; 216.

2 Hector-Jan LOREIS, Nieuwe Roman=Nieuwe Filosofie. Van de nouveau roman naar de nouveau nouveau roman, Brussel/Den Haag, Manteau, 1967, p. 137.

Partager cet article

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen - dans histoire de la littérature
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche