Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
5 mars 2008 3 05 /03 /mars /2008 05:53

De held: een jongen van Spaanse afkomst. Overige personages: een zwarte tweeling, een jongen en een meisje; een zwaarlijvige Oosterse jongen; een Indiaans Amerikaans meisje. Blijft over: een Kaukasische protagoniste. Vermits de fysiek minder valide medemens niet mag vergeten worden, is het meisje getekend door een aangeboren misvorming: aan één hand heeft ze slechts drie vingers. Eén van de kinderen heeft een Ierse setter, een teef. Er is ook een oudere (ik bedoel: in leeftijd meer gevorderde) dame, die joggend ten tonele moet verschijnen.

 

Een raadseltje? Een nieuw gezelschapspelletje? Neen, gewoon een greep uit de tien dichtbedrukte bladzijden tellende richtlijnen waar een Amerikaanse auteur van schoolboeken zich aan te houden had. Hij zag het niet meer zitten en haakte af.

Afgezien van dit specifieke geval, worden er algemene regels aanbevolen. Onderwerpen als abortus, evolutieleer, dure consumptiegoederen, magie, persoonlijk uiterlijk, politiek, godsdienst, werkloosheid, onveilige situaties, wapens en geweld dienen vermeden te worden. Wat maar enigszins geïnterpreteerd kan worden als vooroordeel is uiteraard uit den boze. Samengestelde “man”-woorden kunnen niet door de beugel. Voorbeelden: man-made, manpower, mankind, salesman. Bovendien is het onaanvaardbaar mannen, vrouwen of leden van minderheidsgroepen af te beelden of te beschrijven bij de uitoefening van zogeheten stereotiepe bezigheden of werkzaamheden. Voorbeelden: naaiende vrouwen, blanke mannen die de geneeskunde uitoefenen, Afrikaanse Amerikanen die aan atletiek doen, Aziatische Amerikanen die vlijtig studeren…

Dit alles staat te lezen in het ophefmakende en soms ronduit hilarische boek van Diane Ravitch, The Language Police. How pressure groups restrict what students learn (Knopf, 255 pp., 24 $) De auteur is allesbehalve een marginale, ideologisch gedreven activiste. Ze bekleedde het ambt van adjunct-minister van Onderwijs onder President George H. W. Bush, werd door de Clinton-administratie benoemd in belangrijke beleidsorganen en is thans “Visiting Senior Fellow”aan de eerder liberale (in de Verenigde Staatse betekenis van het woord) Brookings Institution in Washington, DC. Ze toont ze niet alleen haarscherp de aard en de omvang van de censuur op schoolboeken aan, maar gaat tevens grondig in op de onderliggende oorzaken. Haar analyse is indrukwekkend.

 

De vier producenten van schoolboeken (Pearson, Vivendi, Reed Elsevier en McGraw-Hill) dragen een verpletterende verantwoordelijkheid. Daarbij speelt de procedure waarbij leer- en testboeken gehomologeerd worden een belangrijke rol. Zowat twee dozijn staten hebben een sterk beleid ter zake, waarvan twee, nl. Texas en California, goed zijn voor een aanzienlijk marktaandeel. California telt sterk liberale lobbies die erop waken dat geen enkele culturele groep gediscrimineerd wordt, terwijl in Texas conservatieve drukkingsgroepen domineren die zich vooral toespitsen op de morele inhoud. Enerzijds politieke correctheid, anderzijds eerbied voor de zogeheten traditionele gezinswaarden. De gevolgen liggen voor de hand.

Paula Marantz Cohen, professor aan Drexel University en auteur van Silent Film and the Triumph of the American Myth (2001), onderstreept in een grondige recensie in The Times Literary Supplement van 17 september 2004 dat Diane Ravitch een waar schandaal aan de kaak stelt.

“The state adoption policies of Texas and California mean huge contracts for the companies that can satisfy these states. Smaller publishers cannot compete, and other state and local school systems (where there is no state-mandated textbook policy), generally end up adopting what has been developed for Texas and California for reasons of convenience and cost.

Ravitch has uncovered a scandal here. She shows an industry that exists in flagrant opposition to fundamental educational principles: that thwarts critical thinking and is imitative and cowardly, buckling to pressure groups, even when these represent the most marginal interests. This may not be a surprise to those who are politically and economically aware. Textbook companies, like all companies, are market-driven and litigation-shy, and the system of textbook adoption in the United States has evolved to assist these tendencies rather than curtail them.”

&

Men kan zich natuurlijk vrolijk maken met wat dan oppervlakkig (maar tegelijk hypocriet hooghartig) afgedaan wordt als Amerikaanse idiosyncrasieën. Ik kijk evenwel met belangstelling uit naar een gelijkaardig, even onpartijdig en grondig geadstrueerd boek waarin Nederlandstalige school- en leerboeken onder de loep genomen worden – en dan heb ik het nog niet eens over jeugdboeken. Bij ons zal het dan wellicht niet gaan over wat niet mag, maar over wat moet.

Primair anti-Amerikanisme is blijkbaar politiek correct. In de meeste gevallen getuigt het echter niet van enig inzicht in de realiteit van een complexe samenleving die het ongetwijfeld waard is, anders benaderd te worden dan met aftandse clichés. We lijken wel steevast te vergeten dat het materiaal dat we, ach zo wellustig, gebruiken en misbruiken, steevast aangereikt wordt door Amerikaanse bronnen.

Henri-Floris JESPERS

Partager cet article

Repost 0
Published by CDR-Mededelingen
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de CDR-Mededelingen
  • : Nederlandse en Franse literatuurgeschiedenis, onuitgegeven teksten, politieke en culturele actualiteit
  • Contact

Recherche